Συμφωνία για το θεσμικό πλαίσιο της νέας ΚΑΠ

Σε κρίσιμο θεσμικό συμβιβασμό για την αρχιτεκτονική της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της περιόδου 2028-2034 κατέληξε το Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης το βράδυ της Δευτέρας, 26 Οκτωβρίου 2026.

Η επίτευξη της πολιτικής συμφωνίας καθορίζει το κανονιστικό πλαίσιο, τις διαδικασίες εφαρμογής και τα κριτήρια χρηματοδότησης, ανοίγοντας τον δρόμο για τις επικείμενες διοργανικές διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπό την επόμενη, Λιθουανική Προεδρία.

Αν και η επιτευχθείσα συμφωνία αφορά αποκλειστικά το θεσμικό και όχι το δημοσιονομικό σκέλος, η τρέχουσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνει σημαντικές ανακατανομές πόρων, οι οποίες προκαλούν έντονο προβληματισμό στον αγροτικό κόσμο.

Η ονομαστική πρόταση για τις δεσμευμένες άμεσες ενισχύσεις των Ευρωπαίων γεωργών διαμορφώνεται στα 293,7 δισ. ευρώ, έναντι περίπου 387 δισ. ευρώ της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου. Η μεταβολή αυτή μεταφράζεται σε ονομαστική μείωση ύψους 24,1%. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβάλλει το αισιόδοξο σενάριο ότι η πραγματική υποχώρηση των συνολικών αγροτικών κονδυλίων θα περιοριστεί σε ένα εύρος 16%-20% σε σταθερές τιμές.

Επιπλέον πόροι

Η προσέγγιση αυτή, όμως, προϋποθέτει ότι τα κράτη-μέλη (πέρα από τις κλειδωμένες άμεσες ενισχύσεις) θα καταφέρουν να αποσπάσουν επιπλέον πόρους από το νέο ενιαίο «Ταμείο Εθνικής και Περιφερειακής Εταιρικής Σχέσης» (NRP), όπου η γεωργία θα συγχωνευθεί με τα κονδύλια του ΕΣΠΑ και θα ανταγωνίζεται τομείς όπως η άμυνα. Επιπροσθέτως, το εν λόγω ποσοστό ενσωματώνει και τις τεχνικές διορθώσεις για τον πληθωρισμό, προκειμένου η αποτίμηση να αποδίδεται σε σταθερές τιμές.

Για την Ελλάδα, οι προκαταρκτικές αναλύσεις των πανευρωπαϊκών αγροτικών οργανώσεων Copa και Cogeca τοποθετούν τη χώρα μεταξύ των κρατών με τις εντονότερες απώλειες στις τελικές εθνικές κατανομές. Ο ελληνικός προϋπολογισμός για την προσεχή επταετία εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 14,6 δισ. ευρώ, έναντι των 19,4 δισ. ευρώ της περιόδου 2021-2027. Η εξέλιξη αυτή συνεπάγεται δημοσιονομική υποχώρηση της τάξης του 23% με 24%, η οποία αντιστοιχεί σε περιορισμό των διαθέσιμων πόρων κατά 4,8 δισ. ευρώ.

Στον αντίποδα, η ελληνική πλευρά αποτιμά θετικά τις θεσμικές ρυθμίσεις που εγκρίθηκαν στο Συμβούλιο, καθώς εισάγουν ενισχυμένη εθνική ευελιξία. Όπως επεσήμανε σε δήλωσή του ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, ο περιορισμός του υποχρεωτικού χαρακτήρα συγκεκριμένων παρεμβάσεων παρέχει στην Αθήνα τη δυνατότητα να προσαρμόσει τα εργαλεία στήριξης στις ιδιαιτερότητες των μικρών εκμεταλλεύσεων, καθώς και των ορεινών και νησιωτικών περιοχών. Επιπλέον, το νέο πλαίσιο ενισχύει τη χρηματοδότηση των νέων ηλικιακά παραγωγών και εισάγει τον μηχανισμό έκτακτης στήριξης «Unity Safety Net» για την αντιμετώπιση συστημικών κρίσεων στις γεωργικές αγορές.