Το «πακέτο» της ΔΕΘ για το στεγαστικό – Τι εξετάζει η κυβέρνηση

Παράταση όλων των υφιστάμενων πολιτικών και για το 2027, εξεύρεση πόρων για τη χρηματοδότηση νέων στεγαστικών προγραμμάτων, αλλά και περισσότερες φορολογικές ελαφρύνσεις εξετάζει το οικονομικό επιτελείο για το «πακέτο» των ακινήτων.

Οι κυβερνητικές ανακοινώσεις για τα ακίνητα ενσωματώνονται στην ομιλία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, καθώς το στεγαστικό πρόβλημα παραμένει άλυτο στην Ελλάδα, ενώ όλοι οι δείκτες αποτυπώνουν επιδείνωση. Και τα ενοίκια αλλά και οι τιμές πώλησης των ακινήτων αυξάνονται με μεγαλύτερη ταχύτητα συγκριτικά με τη μέση μεταβολή του εισοδήματος και αυτό οδηγεί στην ανάγκη να διατίθεται ολοένα και μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματος για να καλυφθεί η βασική στεγαστική ανάγκη. Με αυτό το δεδομένο, ο φάκελος «ακίνητα» δεν θα μπορούσε να λείπει από το καλάθι των εξαγγελιών της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Στο οικονομικό επιτελείο αναζητούν πόρους. Ουσιαστικά, ζητούμενο είναι να αξιοποιηθούν αναπτυξιακά κονδύλια, τα οποία μπορούν να χρηματοδοτήσουν δράσεις τύπου «Σπίτι μου» ή «Ανακαινίζω», χωρίς όμως να μειώνουν τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος προορίζεται για φορολογικές ελαφρύνσεις. Οι παρεμβάσεις για τα ακίνητα και το στεγαστικό πρόβλημα ουσιαστικά κατατάσσονται σε τέσσερις «δεξαμενές»: μέτρα που ισχύουν μέχρι 31/12/2026 και πρέπει να αποφασιστεί η παράτασή τους, μέτρα που έχουν νομοθετηθεί αλλά δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη, μέτρα που θα σχεδιαστούν και θα υλοποιηθούν για πρώτη φορά, αλλά και παρεμβάσεις που θα λάβουν τη μορφή «προγραμμάτων».

Ειδικότερα:

Προς παράταση

Τέσσερα είναι τα μέτρα που ισχύουν μέχρι το τέλος του 2026 και πρέπει να αποφασιστεί η παράτασή τους:

• Η αναστολή της επιβολής ΦΠΑ στην ανέγερση νέων οικοδομών. Είναι ένα μέτρο που ανανεώνεται κάθε χρόνο και θεωρείται δεδομένο ότι το ίδιο θα συμβεί και για το 2027, καθώς εν μέσω στεγαστικής κρίσης δεν θα υπήρχε καμία λογική να επιβληθεί ένας φόρος που θα έπληττε την προσφορά ακινήτων.
• Η παράταση του «παγώματος» στον φόρο υπεραξίας, ο οποίος έχει νομοθετηθεί αλλά δεν έχει εφαρμοστεί. Ουσιαστικά, ο φόρος υπεραξίας κατά την αγοραπωλησία δεν έχει επιβληθεί ποτέ.
• Η έκπτωση φόρου για την ενεργειακή, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση κτιρίων και κατοικιών λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και μέχρι σήμερα έχει καλύψει τις δαπάνες που θα έχουν πραγματοποιηθεί από 1/1/2024 έως 31/12/2026. Το μέτρο δεν έχει αποδώσει ιδιαίτερα και είναι πιθανό η παράταση να συνοδευτεί και από βελτίωση των όρων και των προϋποθέσεων. Η έκπτωση φτάνει έως το 100% των επιλέξιμων δαπανών, με συνολικό ανώτατο όριο δαπανών τα 16.000 ευρώ, ενώ το όφελος μπορεί να φτάσει στα 3.200 ευρώ ανά έτος και σε βάθος 5ετίας. Απαιτείται η εξόφληση των ποσών αποκλειστικά με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής, η έκδοση των νόμιμων παραστατικών με αναγραφή του ΑΤΑΚ του ακινήτου και η διαβίβασή τους στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ.
• Το μέτρο της τριετούς απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για τα ενοίκια σε κλειστά ακίνητα ή ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης που μετατρέπονται σε μακροχρόνια λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και επίσης αναμένεται να παραταθεί, με την ΠΟΜΙΔΑ να ζητάει ήδη διεύρυνση, ώστε να μην αφορά το μέτρο μόνο τα κλειστά επί τριετία ακίνητα.

Το 2027 θα φέρει την ενεργοποίηση στην πράξη της νέας κλίμακας φορολόγησης των ενοικίων, οπότε θα υπάρξει μείωση φορολογικού βάρους για όσους δηλώνουν πάνω από 12.000 ευρώ τον χρόνο αποκλειστικά από ενοίκια. Επίσης, καταργείται πλήρως ο ΕΝΦΙΑ για τις περιοχές με πληθυσμό κάτω των 1.200 κατοίκων, μέτρο που ξεκίνησε το 2026 με τη μείωση του φόρου κατοχής στις συγκεκριμένες περιοχές κατά 50%.

Νέες κινήσεις

Για το περιεχόμενο των νέων παρεμβάσεων αλλά και προγραμμάτων επιδότησης, το οικονομικό επιτελείο θέλει να συγκεντρώσει όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία από την πρόοδο των υφιστάμενων δράσεων. Ήδη υπάρχει η εμπειρία με το «Σπίτι μου 2», το οποίο ναι μεν έφερε πάνω από 20.000 χαμηλότοκα δάνεια, αλλά από την άλλη «κατηγορείται» ως πρόγραμμα ότι οδήγησε στη μεγάλη ανατίμηση των παλαιών ακινήτων.

Αντίστοιχα, το πρόγραμμα «Ανακαινίζω» που βρίσκεται σε εξέλιξη, συγκεντρώνει αυτή τη στιγμή εν διαφέρον κυρίως από ιδιοκτήτες που θέλουν να ανακαινίσουν την κύρια κατοικία τους. Δεν υπάρχει ανάλογο ενδιαφέρον και για την επισκευή κλειστών ακινήτων, που είναι και το βασικό ζητούμενο για να αυξηθεί η προσφορά στέγης. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ερωτηθείς σχετικά, υποστήριξε ότι η στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να εξελίσσεται σε διαγωνισμό εξαγγελιών, ότι κάθε μέτρο πρέπει πρώτα να αξιολογείται, να καταγράφεται τι αποδίδει, τι χρειάζεται βελτίωση και πού απαιτούνται νέες παρεμβάσεις.

Το να ανακοινωθεί ένα νέο στεγαστικό πρόγραμμα από τον πρωθυπουργό στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης είναι σενάριο που συγκεντρώνει αρκετές πιθανότητες. Αυτό που αναζητείται είναι το πού θα πέσει το βάρος. Αυτό που έχει διαπιστωθεί ως πρόβλημα είναι η ελλιπής καταγραφή της ακίνητης περιουσίας, αλλά και ο κατακερματισμός του έργου. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο έχει δρομολογηθεί το «Μητρώο Ιδιοκτησίας Ακινήτων», το οποίο όμως δεν έχει τεθεί ακόμη σε εφαρμογή.

Διαβάστε ακόμη:

Στα σκαριά δομικές αλλαγές στον ΕΝΦΙΑ – Πώς θα υπολογίζεται από το 2027