Πλαφόν στους τόκους: «Ανάσα» ή παγίδα; Οι τράπεζες προειδοποιούν για «παρενέργειες»

Επιφυλακτικές ως προς τις συνέπειες του νομοσχεδίου, που θα εφαρμόζει τις κοινοτικές Οδηγίες προστασίας των δανειοληπτών, εμφανίζονται οι τράπεζες. Γνωρίζοντας από πρώτο χέρι ότι ο… Διάολος κρύβεται στις λεπτομέρειες (άλλωστε το νομοσχέδιο επιδιώκει να προστατέψει ακριβώς από τέτοιες πρακτικές), οι διοικήσεις των τραπεζών περιμένουν να διαβάσουν το ακριβές κείμενο, προκειμένου στη συνέχεια να τοποθετηθούν.

Προειδοποιούν, όμως, ότι παρά τις καλές προθέσεις, μπορεί να υπάρξουν αρνητικές συνέπειες για τους δανειολήπτες. Για παράδειγμα, όπως αναφέρουν, εάν ένα δάνειο ή πιστωτική κάρτα αποκτήσει ανώτατο όριο τόκων (π.χ. 30% του κεφαλαίου) και θεωρώντας το επιτόκιο σταθερό, η περίοδος αποπληρωμής θα πρέπει να προσαρμοστεί ανάλογα. Θα προκύψει δηλαδή σύντμηση της περιόδου, με αποτέλεσμα και η μηνιαία δόση να αυξηθεί ανάλογα, δυσχεραίνοντας την εξυπηρέτηση της οφειλής και περιορίζοντας το περιθώριο αντοχής σε απρόβλεπτες συνθήκες.

Κατά συνέπεια, σύμφωνα πάντα με τις τράπεζες, η επιβολή του πλαφόν θα λειτουργήσει τελικά ως «κόφτης» στην παροχή ρευστότητας προς νοικοκυριά με περιορισμένες αποταμιεύσεις ή χαμηλότερα εισοδήματα – εκείνα δηλαδή που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. «Οδηγούνται εκτός τραπεζικής χρηματοδότησης δανειολήπτες, όχι λόγω πραγματικού πιστωτικού κινδύνου, αλλά λόγω ενός άκαμπτου ρυθμιστικού κανόνα» σχολίαζε στέλεχος τράπεζας, που μίλησε υπό την προϋπόθεση διατήρησης της ανωνυμίας.

Ως προς τις συνέπειες στους τραπεζικούς ισολογισμούς, εκπρόσωποι των πιστωτικών ιδρυμάτων δηλώνουν ότι δεν ανησυχούν. Το συνολικό ύψος των πρόσθετων προβλέψεων δεν αναμένεται να ξεπεράσει τα 200 εκατ. ευρώ, καθώς το μεγαλύτερο μέρος δανείων που έχουν επιβαρυνθεί σημαντικά από ανατοκισμό έχει ήδη μεταβιβαστεί σε servicers. Ούτε εκεί αναμένεται να υπάρξει μεγάλη επίπτωση, καθώς οι εταιρείες διαχείρισης προχωρούν συχνά σε σημαντικά «κουρέματα» στα ανεξασφάλιστα δάνεια, που συνήθως έχουν αποκτήσει στο 10% της αρχικής αξίας ή και χαμηλότερα.

Η ρύθμιση

Σύμφωνα με την προωθούμενη ρύθμιση, το συνολικό ποσό που θα επιστρέψει ο δανειολήπτης, συμπεριλαμβανομένων των τόκων, δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 30% έως 50% του αρχικού κεφαλαίου. Θα ισχύσει για δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση, δηλαδή καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, πιστώσεις από εμπόρους, προγράμματα Buy Now – Pay Later (αγορά τώρα, πληρωμή αργότερα), συμβάσεις leasing με δικαίωμα εξαγοράς και επισκευαστικά δάνεια.

Στο τέλος Μαρτίου το υπόλοιπο των καταναλωτικών δανείων ανέρχονταν σε 8,5 δισεκ. ευρώ, με τα υπόλοιπα σε πιστωτικές κάρτες να ξεπερνούν τα 2,5 δισεκ. ευρώ. Μόνο το α’ τρίμηνο, 94.000 δανειολήπτες έλαβαν καταναλωτικά δάνεια συνολικού ύψους 385 εκατ. ευρώ. Στις πιστωτικές κάρτες, τα επιτόκια κινούνται από 15,5% έως 18% για αγορές και από 18% έως 20% για αναλήψεις μετρητών. Στα καταναλωτικά δάνεια, ανάλογα με το ύψος του δανείου και το προφίλ του πελάτη, τα επιτόκια κινούνται μεταξύ 8% και 15%.

Οι υψηλές οφειλές προκύπτουν ως αποτέλεσμα των υψηλών επιτοκίων αλλά και εξαιτίας του τρόπου υπολογισμού των τόκων. Για παράδειγμα, ένα δάνειο ύψους 10.000 ευρώ με επιτόκιο 15%, δημιουργεί τόκο 1.500 ευρώ. Εάν την επόμενη χρονιά ο τόκος υπολογιστεί επί οφειλής 11.500 ευρώ, τότε θα προκύψει τόκος 1.725 ευρώ. Την δε τρίτη χρονιά ο νέος τόκος θα προσεγγίσει τα 2.000 ευρώ, με αποτέλεσμα η συνολική οφειλή να ξεπεράσει τα 15.200 ευρώ. Αν, αντιθέτως, δεν υπάρχουν πανωτόκια αλλά απλώς υπολογισμός του τόκου, τότε αυτός υπολογίζεται αποκλειστικά επί της αρχικής οφειλής, με αποτέλεσμα στο τέλος της τρίτης χρονιάς η συνολική οφειλή να είναι 14.500 ευρώ.

Το νομοσχέδιο

Με τη νέα ρύθμιση, η συνολική οφειλή δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τα 13.000 – 15.000 ευρώ, ανάλογα με την περίσταση. Θα προβλέπεται, επίσης, σαφής προστασία από πανωτόκια, καθώς αυτό προβλέπει η αναθεωρημένη Οδηγία για την Καταναλωτική Πίστη (CCD II), που έρχεται να ενσωματώσει στο Εθνικό Δίκαιο το νομοσχέδιο που θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες. Η Οδηγία καθιερώνει επίσης αυστηρότερες υποχρεώσεις ενημέρωσης και διαφάνειας πριν τη σύναψη σύμβασης, καθώς και πιο αξιόπιστη αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας.

Σύμφωνα με χθεσινές δηλώσεις του υπουργού Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου, το νέο πλαίσιο δεν θα έχει αναδρομική ισχύ. Θα προβλέπεται, επίσης, η δυνατότητα υπαναχώρησης από το δάνειο μέσα σε 14 ημέρες από τη σύναψή του. Στην περίπτωση αυτή, ο δανειολήπτης θα υποχρεούται να επιστρέψει το κεφάλαιο που έχει λάβει, καθώς και τυχόν τόκους που έχουν προκύψει μέχρι εκείνη τη στιγμή, αλλά θα απαλλάσσεται από πρόσθετες χρεώσεις (προμήθειες, ποινή ακύρωσης κ.λπ.).