Στο επίκεντρο της φετινής παρουσίας της HELLENiQ ENERGY στην 90η ΔΕΘ βρίσκεται ο πετρελαιαγωγός VARDAX, μια κρίσιμη διασυνοριακή ενεργειακή υποδομή για τη ΝΑ Ευρώπη.
Μέσα από μια διαδραστική εγκατάσταση στο περίπτερο της HELLENiQ ENERGY, οι επισκέπτες μπορούν να ενεργοποιούν την προσομοιωμένη ροή του αγωγού, ενώ ειδικά σχεδιασμένο οπτικοακουστικό περιεχόμενο παρουσιάζει τη διαδρομή του από τη Θεσσαλονίκη έως τα Σκόπια, τον τρόπο λειτουργίας του και τη σημασία του για τον ενεργειακό εφοδιασμό της περιοχής.
Ιστορικό
Ο αγωγός κατασκευάστηκε το 2002 με ιδιοκτήτρια την εταιρεία VARDAX – στην οποία η HELLENiQ ENERGY κατέχει το 80% και το Δημόσιο της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας το 20% – για να συνδέσει τα διυλιστήρια Θεσσαλονίκης με το τότε διυλιστήριο της εταιρείας ΟΚΤΑ (θυγατρική της HELLENiQ ENERGY), στα Σκόπια.
Το 2013, όπως έγινε και με αρκετά άλλα σχετικά «απλά» διυλιστήρια της περιοχής, που είχαν κατασκευαστεί με άλλα κριτήρια την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, κρίθηκε επιχειρηματικά ασύμφορη η συνέχιση λειτουργίας της ΟΚΤΑ ως διυλιστηρίου. Αντ’ αυτού, αποφασίστηκε να αξιοποιηθούν οι εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ ως περιφερειακή έδρα εφοδιασμού στα Δυτικά Βαλκάνια, με αλλαγή χρήσης του αγωγού, ώστε αντί για αργό να μεταφέρει τα πλέον σύγχρονα και καθαρά προϊόντα.
Υπενθυμίζεται ότι ο αγωγός, μήκους 213 χιλιομέτρων, που συνδέει τη Θεσσαλονίκη με τα Σκόπια, τέθηκε σε λειτουργία το 2002 για τη μεταφορά αργού πετρελαίου, ενώ μετά το 2013 υλοποιήθηκαν επενδύσεις για τη μετατροπή του σε υποδομή μεταφοράς ντίζελ.
Παρόλο που οι εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ τροποποιήθηκαν για τη νέα λειτουργία και έγιναν σημαντικές επενδύσεις εκσυγχρονισμού τους, ο αγωγός παρέμεινε σε αδράνεια, γιατί εκκρεμούσαν διοικητικά και οικονομικά θέματα.
Ο αγωγός έχει συνολικό μήκος περίπου 213 χιλιόμετρα, εκ των οποίων τα 70 χλμ. οδεύουν εντός ελληνικού εδάφους. Μετά τη ριζική του αναβάθμιση έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 2,5 εκατ. τόνους αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου (ντίζελ, κηροζίνη και βενζίνη) ετησίως.
Ένας νέος «κάθετος διάδρομος» μεταφοράς ενεργειακών προϊόντων
Για την HELLENiQ ENERGY, η αποκατάσταση και ο εκσυγχρονισμός του αγωγού Vardax αποτέλεσε στρατηγική επιλογή, πλήρως ευθυγραμμισμένη με το όραμά της να ηγηθεί των εξελίξεων στη ΝΑ Ευρώπη ως κορυφαία εταιρεία ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό, υλοποίησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα αναβάθμισης του αγωγού, προκειμένου να λειτουργήσει με σύγχρονες προδιαγραφές ασφάλειας, ψηφιακής παρακολούθησης και υψηλής λειτουργικής αποδοτικότητας.
Η επανεκκίνηση του αγωγού στις αρχές του 2026, μετά από 13 χρόνια αδράνειας, σηματοδότησε ένα ουσιαστικό ορόσημο όχι μόνο για την HELLENiQ ENERGY, αλλά και για τον ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας, οικονομικής σταθερότητας και ανάπτυξης στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η έναρξη των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων πραγματοποιήθηκε μετά την ολοκλήρωση και επαλήθευση όλων των απαιτούμενων τεχνικών, επιχειρησιακών και κανονιστικών προϋποθέσεων.
Πλέον, με σημείο εκκίνησης τη Θεσσαλονίκη, έχει δημιουργηθεί στην πράξη ένας «κάθετος ενεργειακός διάδρομος», που εγγυάται την επάρκεια εφοδιασμού και τη διασυνδεσιμότητα με τα γειτονικά μας κράτη. Συνδέει την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και από εκεί με τις αγορές της κεντρικής Ευρώπης.
Εκτιμάται πως η επαναλειτουργία του αγωγού θα συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό και στην ενεργειακή θωράκιση των Βαλκανίων, καθιστώντας την Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας ενεργειακό κόμβο, με την HELLENiQ ENERGY να διευρύνει το οικονομικό της αποτύπωμα στην χώρα.
Ο αγωγός VARDAX έχει αυξημένη γεωπολιτική βαρύτητα για τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή και, παράλληλα, ενισχύει τη θέση της HELLENiQ ENERGY ως βασικού πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας στη ΝΑ Ευρώπη.
Έχει ήδη εξελιχθεί σε κρίσιμη υποδομή που συνδέει την παραγωγική βάση των ελληνικών διυλιστηρίων με τις αναπτυσσόμενες αγορές των Δυτικών Βαλκανίων, συμβάλλοντας τόσο στην ενεργειακή ασφάλεια όσο και στην οικονομική ανάπτυξη.
Ο αγωγός μειώνει την εξάρτηση της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων από περιορισμένες πηγές και διαδρομές και διασφαλίζει σταθερή και αξιόπιστη πρόσβαση σε ποιοτικά καύσιμα.
Από τις αρχές του χρόνου έως τα τέλη Αυγούστου του 2026, μέσω του αγωγού μεταφέρθηκαν συνολικά σχεδόν 400 εκατ. λίτρα πετρελαίου κίνησης (diesel), τροφοδοτώντας πρωτίστως την αγορά της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, αλλά και γειτονικές αγορές, όπως του Κοσσόβου και της Σερβίας.
Μετά το ξέσπασμα της νέας κρίσης στον Περσικό, η λειτουργία του συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση ανταγωνιστικών συνθηκών στην αγορά καυσίμων και στη βελτίωση της διαθεσιμότητας προϊόντων αργού που είναι σε έλλειψη διεθνώς.
Για την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου του, έχουν δρομολογηθεί επιπλέον επενδύσεις, προκειμένου να διακινούνται αυξημένες ποσότητες προϊόντων διύλισης από τις Βιομηχανικές Εγκαταστάσεις Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, στις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ δημιουργείται γραμμή σιδηροδρομικού εφοδιασμού (track loading) για την απρόσκοπτη μεταφορά αργού στις γειτονικές χώρες.
Παράλληλα, αναβαθμίζει σε περιφερειακό hub τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας και δημιουργεί έναν αξιόπιστο και ανθεκτικό ενεργειακό διάδρομο για τις γειτονικές αγορές.
Ο VARDAX είναι κάτι περισσότερο από ένας αγωγός μεταφοράς καυσίμων. Αποτελεί μια στρατηγική ενεργειακή υποδομή που συνδέει αγορές, ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια, προάγει τη συνεργασία μεταξύ χωρών και δημιουργεί νέες αναπτυξιακές προοπτικές για ολόκληρη τη περιοχή.
Πρόκειται για διασύνδεση που σηματοδοτεί μια γέφυρα σταθερότητας και ενισχύει συνολικά την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, προσφέροντας διαφοροποίηση οδών και πηγών εφοδιασμού.
Η σημασία του για τη Θεσσαλονίκη και τη βόρεια Ελλάδα
Ο VARDAX αποτελεί συγκεκριμένο παράδειγμα υποδομής που ενισχύει τη διασυνδεσιμότητα και την εξωστρέφεια της χώρας.
Καθιστά ακόμη πιο ισχυρό τον ρόλο της Θεσσαλονίκης ως σημαντικού ενεργειακού κόμβου για την περιοχή.
Αποτελεί τη μοναδική απευθείας ενεργειακή σύνδεση μεταφοράς πετρελαιοειδών μεταξύ της Ελλάδας και της γειτονικής χώρας.
Ενισχύει τη διασυνοριακή συνεργασία των δύο κρατών σε έναν τομέα στρατηγικής σημασίας.
Η βόρεια Ελλάδα ενισχύεται ως κομβικό σημείο ενεργειακών ροών και υποδομών.
Το έργο δημιουργεί αναπτυξιακό αποτύπωμα, προστιθέμενη αξία και γεωοικονομικό ρόλο για την περιοχή.
Θετικό πρόσημο και για το Περιβάλλον
Η μεταφορά καυσίμου μέσω αγωγού είναι αποδοτικότερη και περιβαλλοντικά πιο βιώσιμη από εναλλακτικές λύσεις.
Μειώνει τη συμφόρηση του οδικού δικτύου, βελτιώνει την οδική ασφάλεια, περιορίζει τον κίνδυνο ατυχημάτων κατά τη μεταφορά επικίνδυνων φορτίων, ενώ μειώνει τη φθορά των οδικών υποδομών και το σχετικό κόστος συντήρησής τους.
Με τη λειτουργία του αγωγού έχει μειωθεί δραστικά η μεταφορά καυσίμων με βυτιοφόρα, προσφέροντας έτσι σημαντική περιβαλλοντική ανακούφιση, ιδιαίτερα στους κατοίκους της Δυτικής Θεσσαλονίκης.
Με βάση τις προγραμματισμένες παραδόσεις, η λειτουργία του αγωγού υπολογίζεται ότι αντικατέστησε περίπου 12.108 διαδρομές βυτιοφόρων έως το τέλος Αυγούστου 2026.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το μετρήσιμο περιβαλλοντικό όφελος. Μόνο η μείωση εκπομπών από οδικές μεταφορές μέχρι τώρα, υπολογίζεται σε 5.475 τόνους CO₂.
Ο αγωγών Vardax – Τα γενικά χαρακτηριστικά του έργου
Ο υπόγειος αγωγός κατασκευάστηκε αρχικά το 2002 και εκτείνεται σε μήκος 214 χιλιομέτρων. Ανήκει στη VARDAX S.A., εταιρεία κοινοπραξίας μεταξύ της HELLENiQ ENERGY (80%) και της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας (20%) και επανέρχεται σε λειτουργία ως ένας πλήρως εκσυγχρονισμένος και τεχνολογικά αναβαθμισμένος ενεργειακός διάδρομος, έπειτα από ένα εκτεταμένο επενδυτικό πρόγραμμα. Η συνολική επένδυση για την κατασκευή, τον εκσυγχρονισμό και την επανεκκίνησή του, ξεπέρασε τα 130 εκατ. ευρώ.
Με ετήσια δυναμικότητα έως 2,5 εκατ. τόνους, o Vardax ενισχύει την ανάπτυξη των ελληνικών εξαγωγών, προσφέροντας μια υψηλής χωρητικότητας, ασφαλή και αποδοτική εναλλακτική λύση έναντι της οδικής μεταφοράς καυσίμων, ενώ υποστηρίζεται από ενισχυμένες υποδομές αποθήκευσης στους τερματικούς σταθμούς της Θεσσαλονίκης και των Σκοπίων.
Επισημαίνεται ότι, η λειτουργία του αγωγού παρακολουθείται συνεχώς και σε πραγματικό χρόνο μέσω προηγμένου συστήματος SCADA, το οποίο διασφαλίζει τον πλήρη έλεγχο της πίεσης, της θερμοκρασίας και της ροής σε όλο το μήκος της διαδρομής, ενισχύοντας τα υψηλά πρότυπα ασφάλειας και επιχειρησιακής αξιοπιστίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η περιβαλλοντική διάσταση του έργου. Η αντικατάσταση χιλιάδων μεταφορών καυσίμων με βυτιοφόρα οχήματα, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε μείωση περίπου 5.400 τόνων εκπομπών CO₂ ετησίως, συμβάλλοντας στους εθνικούς και περιφερειακούς στόχους απανθρακοποίησης και στην βελτίωση του συνολικού αποτυπώματος της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων.
Αγωγός Vardax – Βασικά Στοιχεία Λειτουργίας
