Η Τζόρτζια Μελόνι δεν θέλει να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν αντίπαλο που θα την κερδίσει στο δικό της γήπεδο.
Σύμφωνα με το Politico, με τις εκλογές να πλησιάζουν και έναν νέο ακροδεξιό αντίπαλο στην Ιταλία να κάνει την εμφάνισή του, η Ιταλίδα πρωθυπουργός — η πολιτική διαδρομή της οποίας ξεκίνησε από τη μεταφασιστική Δεξιά της Ιταλίας — αφήνει στην άκρη το μετριοπαθές προφίλ που έχει καλλιεργήσει κατά τα τέσσερα χρόνια της διακυβέρνησής της και υιοθετεί ολοένα πιο σκληρή ρητορική για τη μετανάστευση και την ασφάλεια.
Η κυβέρνηση Μελόνι ήταν η πρώτη στην ΕΕ που επέκρινε την ισπανική κυβέρνηση για την αιφνίδια εισροή μεταναστών από το Μαρόκο προς τη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική, την περασμένη εβδομάδα. Ενώ η Γαλλία και άλλες χώρες ενίσχυσαν τους συνοριακούς ελέγχους, η Ιταλία προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, ανακοινώνοντας ότι αναστέλλει για τη Μαδρίτη την εφαρμογή της ελεύθερης κυκλοφορίας στο πλαίσιο της Συνθήκης Σένγκεν.
Πλέον, στα ιταλικά αεροδρόμια, οι επιβάτες που φτάνουν από την Ισπανία καλούνται να ακολουθούν διαφορετική γραμμή ελέγχου.
Το γραφείο της Μελόνι έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να άρει τους ελέγχους τουλάχιστον έως τις 15 Αυγούστου, κλιμακώνοντας τη σύγκρουση με την Ισπανία. Η Μαδρίτη απάντησε επιβάλλοντας αντίστοιχους ελέγχους στους ταξιδιώτες από την Ιταλία.
“Δεν θα υποχωρήσουμε ούτε ένα χιλιοστό στο ζήτημα της παράνομης μετανάστευσης“, έγραψε η Μελόνι στην πλατφόρμα X, ενώ κυβερνητικά στελέχη και σύμμαχοί της επιτέθηκαν στη σοσιαλιστική κυβέρνηση της Ισπανίας, κατηγορώντας την ότι απέτυχε να διαχειριστεί τις μεταναστευτικές ροές.
“Η προστασία των συνόρων μας, η καταπολέμηση των διακινητών ανθρώπων και η διασφάλιση αποτελεσματικών επαναπροωθήσεων θα συνεχίσουν να αποτελούν βασικές πολιτικές αυτής της κυβέρνησης”, πρόσθεσε η Ιταλίδα πρωθυπουργός.
Η πρόκληση από τα δεξιά
Η αντιπαράθεση με την Ισπανία αποτελεί το τελευταίο δείγμα της προσπάθειας της Μελόνι να διασφαλίσει τη στήριξη του σκληρού δεξιού εκλογικού της ακροατηρίου, καθώς δέχεται πλέον πίεση από τα δεξιά της, με την άνοδο του πρώην στρατηγού και ευρωβουλευτή Ρομπέρτο Βαννάτσι.
Με τις εκλογές να αναμένονται ακόμη και την ερχόμενη άνοιξη, το ακροδεξιό κόμμα του Βαννάτσι, “Εθνικό Μέλλον” (National Future), καταγράφει άνοδο στις δημοσκοπήσεις. Έχει ήδη ξεπεράσει σε ποσοστά έναν από τους κυβερνητικούς εταίρους της Μελόνι, το ακροδεξιό κόμμα της Λέγκας, και πλησιάζει τη Φόρτσα Ιτάλια, σύμφωνα με τη συγκεντρωτική εικόνα των δημοσκοπήσεων του POLITICO.
Για τη Μελόνι, η οποία ξεκίνησε την πολιτική της σταδιοδρομία στη νεολαία του μεταφασιστικού κινήματος της Ιταλίας, η πρόκληση του Βαννάτσι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη.
“Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχει ανησυχία για τον περιορισμό του ανταγωνισμού από το Εθνικό Μέλλον”, δήλωσε ο Μάρκο Τάρκι, κορυφαίος πολιτικός επιστήμονας της ιταλικής Δεξιάς. Όπως εκτίμησε, η αλλαγή αφορά κυρίως την ένταση της ρητορικής. “Τα ζητήματα — ασφάλεια, μετανάστευση, ταυτότητα — παραμένουν τα ίδια”.
Κατά την προεκλογική εκστρατεία που την έφερε στην εξουσία το 2022, η Μελόνι είχε υποσχεθεί να περιορίσει την παράτυπη μετανάστευση, ακόμη και μέσω επιβολής ναυτικού αποκλεισμού στα ανοικτά των ιταλικών ακτών. Το σχέδιο αυτό δεν υλοποιήθηκε τελικά, ωστόσο η κυβέρνησή της δημιούργησε κέντρα κράτησης στην Αλβανία, όπου φιλοξενούνται μετανάστες όσο εξετάζονται τα αιτήματά τους για άσυλο.
Ο Βαννάτσι, που πραγματοποιεί εκστρατεία με επίκεντρο την ασφάλεια και μια ιδιαίτερα σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό, προτείνει μια ακόμη πιο ριζοσπαστική λύση: τη λεγόμενη “remigration“, ένα σχέδιο που δεν έχει ακόμη εξειδικευτεί και προβλέπει την ενθάρρυνση μεταναστών να επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους.
Η κρίση στη Θέουτα, κατά την οποία δεκάδες χιλιάδες μετανάστες πέρασαν από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα και σχεδόν 100 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, έδωσε στη Μελόνι την ευκαιρία να καταστήσει σαφές ότι η αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης παραμένει απόλυτη προτεραιότητα της κυβέρνησής της.
Η αντίδραση της Μελόνι ήταν “αποτέλεσμα αποκλειστικά εσωτερικών πολιτικών υπολογισμών”, υποστήριξε ο Τζόρτζιο Γκόρι, ευρωβουλευτής του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ιταλίδα πρωθυπουργός επιχειρεί να διασφαλίσει το εκλογικό της ακροατήριο “δείχνοντας ότι παραμένει πιστή στα δεξιά συνθήματα και στη ρητορική για τη μετανάστευση και όχι μόνο”.
Για τον Τζοβάνι Ορσίνα, διευθυντή του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης στο πανεπιστήμιο Luiss Guido Carli της Ρώμης, προτεραιότητα της Μελόνι είναι να διασφαλίσει ότι το κόμμα της, τα “Αδέλφια της Ιταλίας”, δεν θα αρχίσει να χάνει ψήφους, ενόψει και του ενδεχομένου μιας συμμαχίας με τον Βαννάτσι πριν ή μετά τις εκλογές του επόμενου έτους.
“Ο Βαννάτσι έχει καταγράψει μεγάλη άνοδο στις δημοσκοπήσεις, ιδιαίτερα τους τελευταίους δύο μήνες”, δήλωσε ο Λορέντσο Πρελιάσκο της εταιρείας δημοσκοπήσεων YouTrend, επισημαίνοντας ότι το Εθνικό Μέλλον κινείται πλέον πάνω από το 7%.
“Χωρίς τον Βαννάτσι, η κεντροδεξιά θα μπορούσε να χάσει τις επόμενες εκλογές. Αυτές οι επτά μονάδες έχουν μεγάλη σημασία”, πρόσθεσε.
Η “επίδραση Βαννάτσι”
Ο Νίκολα Προτσάτσινι, στενός συνεργάτης της Μελόνι και συμπρόεδρος της ομάδας των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, απορρίπτει την άποψη ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός αλλάζει πολιτική προκειμένου να προστατευθεί από τον Βαννάτσι.
“Βρίσκεται εκεί όπου βρισκόταν πάντα”, δήλωσε στο POLITICO. “Απλώς δεν είναι η ρατσίστρια, ξενοφοβική φασίστρια που κάποιοι παρουσίαζαν όταν ανέλαβε για πρώτη φορά την πρωθυπουργία. Και ούτε τώρα είναι”.
Η Μελόνι αντιμετωπίζει, ωστόσο, πρόκληση και ως προς τη στάση της απέναντι στην Ουκρανία. Τόσο η Λέγκα όσο και ο Βαννάτσι τάσσονται υπέρ μιας πιο ήπιας γραμμής έναντι της Μόσχας, αντιτίθενται στη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο και διαφωνούν με την αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Παρότι η Μελόνι έχει εμφανιστεί ως ένθερμη υποστηρίκτρια της Ουκρανίας, η ανάγκη της να διατηρεί τη στήριξη της Λέγκας έχει οδηγήσει την Ιταλία να έχει συνεισφέρει μόλις 3 δισ. ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια μέσα σε τέσσερα χρόνια. Το ποσό αντιστοιχεί περίπου σε 1 ευρώ τον μήνα για κάθε Ιταλό πολίτη, δηλαδή λιγότερο από την τιμή ενός εσπρέσο.
Η Ιταλία έχει επίσης αρνηθεί να συμμετάσχει στο πρόγραμμα PURL του ΝΑΤΟ (Prioritized Ukraine Requirements List), έναν μηχανισμό αγοράς όπλων που δημιουργήθηκε το περασμένο καλοκαίρι, μετά την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να τερματίσει νέες δεσμεύσεις στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο.
Η Ουκρανία είναι το ζήτημα στο οποίο εντοπίζεται η ουσιαστική διαφορά μεταξύ Μελόνι και Βαννάτσι, υποστηρίζει στο Politico ο Τάρκι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας και κεντρική μορφή του λεγόμενου κινήματος της “Νέας Δεξιάς”.
“Κατά τα άλλα, η μεταξύ τους απόσταση υπερβάλλεται τεχνητά σε επίπεδο ρητορικής και πολιτικής στάσης, για λόγους τακτικής”, σημείωσε.
Οι σύμμαχοι της Μελόνι δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο μιας συμμαχίας με τον Βαννάτσι, υπογραμμίζουν όμως ότι αυτό θα εξαρτηθεί από τη στάση του σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η εξωτερική πολιτική.
“Εάν επιδιώξει να τοποθετήσει την Ιταλία στο πλευρό της Ρωσίας, της Κίνας, του Ιράν και της Βόρειας Κορέας, τότε προφανώς δεν μπορούμε να σταθούμε μαζί”, δήλωσε ο Προτσάτσινι. “Εάν, αντίθετα, επιλέξει τη Δύση — τις δημοκρατίες, τα δυτικά κράτη, τις δυτικές φιλελεύθερες δημοκρατίες — τότε μπορούμε ασφαλώς να σταθούμε μαζί”.
