Για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, οι εκλογές στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ δεν προσφέρουν κανένα θετικό σενάριο, παρά μόνο διαφορετικούς βαθμούς πολιτικής ταπείνωσης, σχολιάζει το Politico σε σημερινό του δημοσίευμα, ενόψει της κάλπης της Κυριακής.
Το ακροδεξιό κόμμα “Εναλλακτική για τη Γερμανία” (AfD) αναμένεται να επικρατήσει με ευρεία διαφορά στη Σαξονία-Άνχαλτ, τερματίζοντας πολύ μπροστά από τους συντηρητικούς του Μερτς, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Το αποτέλεσμα αυτό θα επιβεβαιώσει με τον πιο σαφή τρόπο τον βαθμό στον οποίο η ακροδεξιά έχει ενισχυθεί και προσπεράσει τα παραδοσιακά συστημικά “mainstream” κόμματα σε αρκετές περιοχές της χώρας.
Αυτή η ταπείνωση, σημειώνει το Politico, θα είναι ακόμη βαρύτερη για τον Μερτς εάν η AfD συγκεντρώσει το απαραίτητο ποσοστό για να εξασφαλίσει αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και να κυβερνήσει το κρατίδιο μόνη της. Τουλάχιστον από την σκοπιά των mainstream κομμάτων της Γερμανίας, αυτό θα του εξασφάλιζε μια επαίσχυντη θέση στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας, ως ο ηγέτης επί των ημερών του οποίου η ακροδεξιά ανήλθε για πρώτη φορά στην πραγματική κυβερνητική εξουσία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ωστόσο, και τα άλλα πιθανά αποτελέσματα δεν προσφέρουν μεγάλη ανακούφιση στον Μερτς.
Αν η AfD δεν καταφέρει να συγκεντρώσει πλειοψηφία στο κρατίδιο — ένα αποτέλεσμα που φαίνεται όλο και πιο πιθανό με βάση τις τελευταίες δημοσκοπήσεις — η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση του Μερτς, που βρίσκεται στη δεύτερη θέση, θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια σειρά από δύσκολες επιλογές καθώς θα προσπαθεί να σχηματίσει μια συμμαχία με αριστερά κόμματα. Οποιαδήποτε τέτοια συμμαχία θα ήταν πιθανότατα καταδικασμένη εξ αρχής, ενώ θα παρέμενε εξαρτημένη από την υποστήριξη της ριζοσπαστικής αριστεράς ή της ακροδεξιάς για την ψήφιση νόμων.
Αυξάνονται επίσης οι ανησυχίες ότι η AfD προετοιμάζεται για αυτό το ενδεχόμενο αμφισβητώντας εκ των προτέρων το αποτέλεσμα των εκλογών της Κυριακής. Το κόμμα έχει ήδη εκδώσει δελτία Τύπου αφήνοντας αιχμές για την επιστολική ψήφο, ενώ ο επικεφαλής υποψήφιός του, Ούλριχ Ζίγκμουντ, έχει εκφράσει παρόμοιες επιφυλάξεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα την Κυριακή, οι εκλογές θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια αλυσίδα εξελίξεων για τον Μερτς, έναν ηγέτη που θεωρείται ήδη ιστορικά αδύναμος, οι οποίες θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν στην πτώση του, ενώ παραμένει ασαφές εάν ο καγκελάριος διαθέτει κάποια συνεκτική στρατηγική για τη διαχείριση των συνεπειών.
Στην τελική ευθεία προς την κάλπη, ο Μερτς εμφανιζόταν σχεδόν σε κατάσταση άρνησης της πραγματικότητας. “Δεν κάνω εικασίες σήμερα για το τι θα συμβεί την επομένη [των εκλογών]”, δήλωσε σε συνέντευξη την περασμένη Κυριακή. “Θα αξιολογήσουμε την κατάσταση υπό το φως των αποτελεσμάτων και θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να εμποδίσουμε τη Σαξονία-Άνχαλτ να πέσει στα χέρια των ριζοσπαστών”.
Ωστόσο, ο καγκελάριος προσέρχεται στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ —καθώς και σε δύο ακόμη εκλογικές αναμετρήσεις στις 20 Σεπτεμβρίου— από μια ιδιαίτερα επισφαλής θέση. Όντας ήδη ο λιγότερο δημοφιλής καγκελάριος στην ιστορία μετά από 16 μήνες θητείας, οι συντηρητικοί αμφισβητούν σιωπηλά τον Μερτς, συζητώντας ένα πρωτοφανές σενάριο για τα γερμανικά δεδομένα: την αντικατάσταση του καγκελαρίου — το λεγόμενο Kanzlertausch.
“Δεδομένης της δυσαρέσκειας, των δημοσκοπικών ποσοστών και του γεγονότος ότι έρχονται επιπλέον εκλογές το επόμενο έτος… η πίεση για θεμελιώδη αλλαγή θα αυξηθεί”, δήλωσε ο Γιούλιαν Σάχε, στέλεχος του CDU από το Μαγδεβούργο, την πρωτεύουσα της Σαξονίας-Άνχαλτ. “Θα μπορούσα ασφαλώς να φανταστώ ότι ορισμένοι θα πιέσουν τον Φρίντριχ Μερτς να παραιτηθεί. Το αν όμως αυτή είναι η λύση, μένει να φανεί”.
Ήδη, συντηρητικοί πολιτικοί στην ανατολική Γερμανία δεν θέλουν τον Μερτς στην προεκλογική εκστρατεία. Στις σπάνιες εμφανίσεις που έχει κάνει στην περιοχή, αποδοκιμάστηκε. Θυμωμένοι ψηφοφόροι φώναζαν “Πινόκιο” και “πολεμοκάπηλος” κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής του αυτή την εβδομάδα, στη συνέχεια της οποίας ακυρώθηκε μια προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου.
Σενάριο 1: Η AfD στην εξουσία
Εάν η AfD καταφέρει να συγκεντρώσει αρκετές ψήφους ώστε να κυβερνήσει μόνη της στη Σαξονία-Άνχαλτ, αυτό, από ορισμένες απόψεις θα ήταν ένα απλούστερο και ευκολότερο αποτέλεσμα για τους συντηρητικούς του Μερτς.
Ορισμένοι πολιτικοί του CDU στο κρατίδιο βλέπουν σημαντικά πλεονεκτήματα που θα χάριζαν στους συντηρητικούς ένα όφελος που απολάμβανε για καιρό η AfD — την ικανότητα να επιτίθενται στην κυβέρνηση από την άνεση των εδράνων της αντιπολίτευσης. Οι συντηρητικοί πιστεύουν ότι μια θητεία της AfD θα μπορούσε κάλλιστα να εξελιχθεί σε αποτυχία που θα απομυθοποιούσε την ακροδεξιά, επιτρέποντας μια μελλοντική ανάκαμψη του CDU.
“Την ημέρα που ο [Ζίγκμουντ] θα γίνει πρωθυπουργός του κρατιδίου, έχει τελειώσει”, δήλωσε ο Αλεξάντερ Ρόισερ, βουλευτής του CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ, αναφερόμενος στον υποψήφιο της AfD. “Αυτή είναι η εκτίμησή μου. Θα αποτύχει ως πρωθυπουργός. Δεν θα μπορέσει να εκπληρώσει όλες τις υποσχέσεις που έχει δώσει”.
Ωστόσο, αυτό το αποτέλεσμα εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους που θα μπορούσαν να επιταχύνουν την πτώση του Μερτς, καθώς η πολιτική πίεση στον ίδιο και τους συντηρητικούς αναμένεται μόνο να αυξηθεί μετά τις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Η AfD αναμένεται να επικρατήσει και στις περιφερειακές εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, ενώ καταγράφει υψηλά ποσοστά ακόμη και στο αριστερό προπύργιο του Βερολίνου ενόψει των εκλογών στα τέλη του μήνα – τέσσερις ακόμη εκλογικές αναμετρήσεις σε κρατίδια είναι προγραμματισμένες για το επόμενο έτος.
Βουλευτές του CDU φοβούνται ότι μια μεγάλη ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ θα λειτουργήσει ως ντόμινο για περαιτέρω μεγάλες ήττες. Θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε ανοιχτή σύγκρουση εντός του κόμματος σχετικά με το αν πρέπει να διατηρηθεί το “τείχος προστασίας” του Μερτς κατά της AfD – η υπόσχεση να μην κυβερνήσουν με την ακροδεξιά – το οποίο ορισμένοι συντηρητικοί πιστεύουν ότι απλώς ενίσχυσε την AfD, αναγκάζοντάς τους να συγκυβερνούν με αριστερά κόμματα.
Υπάρχουν ήδη σημάδια ανοιχτής αμφισβήτησης της δέσμευσης του Μερτς για μη επίσημη συνεργασία με την ακροδεξιά, ειδικά στην Ανατολική Γερμανία.
“Όποιος μιλάει ακόμη για τείχη προστασίας δεν έχει αντιληφθεί τα σημεία των καιρών”, δήλωσε τον Ιούλιο ο Μίχαελ Κρέτσμερ, πρωθυπουργός του CDU στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας.
Σενάριο 2: Οι Συντηρητικοί σε κυβέρνηση μειοψηφίας με τη στήριξη της αριστεράς
Εάν η AfD δεν καταφέρει να εξασφαλίσει την αυτοδυναμία, θα υποχρεώσει το CDU να προσπαθήσει να κυβερνήσει με κάποια μορφή συνεργασίας με τα υπόλοιπα κόμματα, πιθανότατα όλα στα αριστερά του πολιτικού φάσματος, συμπεριλαμβανομένου του αριστερού κόμματος Die Linke.
Όμως το CDU του Μερτς έχει αποκλείσει κάθε επίσημη συνεργασία όχι μόνο με την AfD, αλλά και με το Die Linke — το οποίο, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, αναμένεται να καταλάβει την τρίτη θέση. Ως εκ τούτου, το CDU θα σχημάτιζε πιθανότατα κυβέρνηση μειοψηφίας με το κεντροαριστερό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), τέταρτο στις δημοσκοπίσεις, και ενδεχομένως με τους Πράσινους.
Ωστόσο, με βάση τους εκλογικούς συσχετισμούς, δεν θα υπήρχε σαφής τρόπος αποφυγής της συνεργασίας με το Die Linke σε κάποια μορφή, τουλάχιστον εφόσον αποκλείεται η συνεργασία με την AfD. Αυτό θα καθιστούσε το CDU εξαρτημένο από τη στήριξη του Die Linke τόσο για την εκλογή πρωθυπουργού όσο και για την ψήφιση νομοσχεδίων.
Υπάρχει κάποιο προηγούμενο για αυτή τη διευθέτηση. Στα ανατολικά κρατίδια της Θουριγγίας και της Σαξονίας, το CDU ηγείται κυβερνήσεων μειοψηφίας με τυπική στήριξη από το Die Linke. Το αριστερό κόμμα έχει δηλώσει ότι θα στηρίξει μια παρόμοια διευθέτηση στη Σαξονία-Άνχαλτ, αλλά θα απαιτήσει ανταλλάγματα.
Ωστόσο, οι εσωκομματικές αντιδράσεις στο CDU απέναντι σε ένα τέτοιο σενάριο διογκώνονται. Τοπική οργάνωση του CDU απέρριψε ήδη κυβέρνηση συνεργασίας που θα μπορούσε να επιβιώσει μόνο με την “καλή θέληση, την ανοχή ή τη ρητή συγκατάθεση” του Die Linke.
“Ένα μοντέλο που δίνει στην αριστερά de facto δικαίωμα βέτο σε ολόκληρο το έργο μιας κεντροδεξιάς κυβέρνησης είναι απαράδεκτο”, αναφέρει.
Σε τελική ανάλυση, αυτοί οι πολιτικοί υποστηρίζουν ότι η διακυβέρνηση δίπλα σε αριστερά κόμματα ενισχύει ενεργά την AfD, δίνοντάς της λόγους να παρουσιάζει τους συντηρητικούς ως “μεταμφιεσμένους αριστερούς”.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να προκαλέσει στο CDU νέες εσωκομματικές διαμάχες σχετικά με την τακτική σκοπιμότητα του “τείχους προστασίας”, εξασθενώντας περαιτέρω το κόμμα πολιτικά.
Παράλληλα, θα καθιστούσε τη Σαξονία-Άνχαλτ ουσιαστικά μη-κυβερνήσιμη. Και το σημαντικότερο για την εθνική πολιτική σκηνή, θα μπορούσε να τροφοδοτήσει μια δυσαρέσκεια εντός του CDU που θα οδηγούσε τελικά στην πτώση του Μερτς, καταλήγει το Politico.
