Οι προσπάθειες για τον περιορισμό μιας από τις πιο σοβαρές μορφές ρύπανσης της πετρελαϊκής βιομηχανίας κινούνται προς τη λάθος κατεύθυνση.
Οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων καίνε ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες μεθανίου παγκοσμίως, παρά τις πολυετείς δεσμεύσεις τους για περιορισμό αυτής της σπάταλης πρακτικής, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Παγκόσμια Τράπεζα.
Ο όγκος του φυσικού αερίου που καίγεται σε πυρσούς αυξήθηκε κατά 6% το 2025, φτάνοντας τα 167 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο μισό της ετήσιας κατανάλωσης φυσικού αερίου της Ευρώπης. Η καύση αυτή απελευθέρωσε περισσότερους από 500 εκατομμύρια τόνους αερίων του θερμοκηπίου, ποσότητα μεγαλύτερη από τις ετήσιες εκπομπές του Ηνωμένου Βασιλείου.
Οι πετρελαϊκές εταιρείες συχνά καίνε το φυσικό αέριο που αναδύεται μαζί με το πετρέλαιο όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμοι αγωγοί, εγκαταστάσεις επεξεργασίας ή αγοραστές για την αξιοποίησή του. Οι πυρσοί εκπέμπουν ένα μείγμα ρύπων, συμπεριλαμβανομένων του διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) και του μεθανίου, που συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη και απειλούν την υγεία των κατοίκων των γύρω περιοχών.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι η καύση φυσικού αερίου αυξήθηκε με ταχύτερο ρυθμό από την παραγωγή πετρελαίου για τρίτη συνεχόμενη χρονιά. Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί γίνονται πιο ρυπογόνοι, τουλάχιστον με βάση αυτόν τον κρίσιμο δείκτη, για κάθε βαρέλι πετρελαίου που αντλούν.
“Οι τελευταίες τάσεις είναι απογοητευτικές”, δήλωσε ο James Turitto, διευθυντής της περιβαλλοντικής οργάνωσης Clean Air Task Force, όπως μεταδίδει το Bloomberg. “Η καύση του συνοδευτικού φυσικού αερίου αποτελεί σπατάλη χρήσιμης ενέργειας και εθνικών οικονομικών πόρων, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο κόσμος βιώνει τη δεύτερη ενεργειακή κρίση μέσα σε τέσσερα χρόνια”.
Η Παγκόσμια Τράπεζα αναλύει δορυφορικά δεδομένα από χιλιάδες πυρσούς πετρελαίου και φυσικού αερίου σε όλο τον κόσμο και παράγει σχετικά στοιχεία από το 2012. Το επίπεδο του 2025 ήταν το δεύτερο υψηλότερο της τελευταίας 14ετίας, ξεπερνώντας όλα τα έτη εκτός από το 2019.
Η καύση φυσικού αερίου συνεχίζει να αυξάνεται παγκοσμίως
Η αύξηση καταγράφεται παρά τις πολυάριθμες δεσμεύσεις κυβερνήσεων και ενεργειακών εταιρειών για σταδιακή κατάργηση της πρακτικής. Περισσότερες από 50 εταιρείες υπέγραψαν τον Oil & Gas Decarbonization Charter, που παρουσιάστηκε στη διάρκεια της COP28 το 2023 και προβλέπει σημαντική μείωση των εκπομπών και του flaring. Παράλληλα, δεκάδες κυβερνήσεις έχουν θεσπίσει πολιτικές για τον περιορισμό του φαινομένου.
“Όλοι οι εμπλεκόμενοι πρέπει να επιδείξουν πολύ μεγαλύτερη υπευθυνότητα από όση είχαν ιστορικά”, δήλωσε ο John Shinn, πρώην σύμβουλος της Chevron Corporation για θέματα κλιματικής αλλαγής και βιωσιμότητας.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, το φυσικό αέριο που καίγεται κάθε χρόνο θα μπορούσε να τροφοδοτήσει εκατοντάδες κέντρα δεδομένων (data centers), ενώ η αξία του ξεπερνά τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια.
“Η έκταση αυτής της σπατάλης είναι πραγματικά εντυπωσιακή, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι μεγάλο μέρος του προβλήματος μπορεί να λυθεί με δοκιμασμένες τεχνολογίες που προσφέρουν και ελκυστικές οικονομικές αποδόσεις”, δήλωσε ο Mark Davis, διευθύνων σύμβουλος της βρετανικής εταιρείας Capterio.
Επιπτώσεις στην υγεία
Η ρύπανση από τους πυρσούς επηρεάζει και την υγεία των ανθρώπων που ζουν κοντά σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Μελέτη του 2024 από ερευνητές των University of North Carolina at Chapel Hill και Boston University εκτίμησε ότι η καύση και εξαέρωση αερίων από τις πετρελαϊκές και αεριοπαραγωγικές δραστηριότητες στις ΗΠΑ προκαλούν:
-710 πρόωρους θανάτους ετησίως,
-73.000 επιδεινώσεις παιδικού άσθματος,
-πάνω από 7 δισ. δολάρια ετήσιων ζημιών στην υγεία.
Οι χώρες με τις μεγαλύτερες εκπομπές από flaring
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Ρωσία, το Ιράν και το Ιράκ αντιπροσώπευαν το 50% της παγκόσμιας καύσης φυσικού αερίου το 2025.
Ακολούθησαν η Βενεζουέλα, το Μεξικό, η Λιβύνη, η Αλγερία, η Νιγηρία και οι ΗΠΑ.
Από αυτές τις εννέα χώρες, μόνο οι ΗΠΑ κατάφεραν να μειώσουν την καύση φυσικού αερίου το περασμένο έτος, χάρη στην ολοκλήρωση του αγωγού Matterhorn Express Pipeline, ο οποίος επιτρέπει στους παραγωγούς της Πέρμιας Λεκάνης να πωλούν φυσικό αέριο που προηγουμένως κατέληγε στους πυρσούς.
Συνολικά, η καύση φυσικού αερίου στις ΗΠΑ μειώθηκε κατά 7%, στα 5 δισ. κυβικά μέτρα, επίπεδο κατά 58% χαμηλότερο από το ιστορικό υψηλό της περιόδου της επανάστασης του σχιστολιθικού πετρελαίου, αν και παραμένει σχεδόν αμετάβλητο σε σχέση με πριν από μία δεκαετία.
Το παράδειγμα του Καζακστάν
Μία από τις πιο αξιοσημείωτες ιστορίες επιτυχίας είναι το Καζακστάν. Πριν από δέκα χρόνια βρισκόταν στην ένατη θέση παγκοσμίως σε καύση φυσικού αερίου. Ωστόσο, η κυβέρνηση επέβαλε νομοθετικές απαγορεύσεις και αυστηρές οικονομικές κυρώσεις στις εταιρείες που παραβίαζαν τους κανόνες.
Ως αποτέλεσμα, το Καζακστάν μείωσε το flaring κατά 88% μέσα σε μία δεκαετία, παρά το γεγονός ότι η πετρελαϊκή παραγωγή αυξήθηκε, αποδεικνύοντας ότι η αποτελεσματική εποπτεία και εφαρμογή των κανόνων μπορεί να αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα.
