Ενεργειακή κρίση: Η Αθήνα ζητεί δημοσιονομικό χώρο από την Ε.Ε. – Τα εμπόδια και το εναλλακτικό σχέδιο

Στις Βρυξέλλες είναι στραμμένα τα βλέμματα του οικονομικού επιτελείου αναμένοντας να βγει «λευκός καπνός» αναφορικά με το αίτημα της Αθήνας να δοθεί κάποιας μορφής δημοσιονομική ευελιξία προκειμένου να μπορεί να την αξιοποιήσει για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στις αυξημένες τιμές της ενέργειας.

Με βάση τα έως τώρα δεδομένα, η προσπάθεια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη δεν αναμένεται να είναι εύκολη καθώς με βάση και πρόσφατες δηλώσεις από στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Κομισιόν δεν εμφανίζεται ιδιαίτερα πρόθυμη να αποδεχθεί νέες εξαιρέσεις από τους δημοσιονομικούς κανόνες, προειδοποιώντας ότι η συνεχής αλλαγή του πλαισίου θα μπορούσε να υπονομεύσει την αξιοπιστία του.

Το αίτημα της Ελλάδας περί δημοσιονομικής ευελιξίας και για εξαιρέσεις από τις «οροφές δαπανών» όπως π.χ. η εξαίρεση των πρόσθετων εσόδων από ΦΠΑ φαίνεται ότι έχει βγει από τη συζήτηση.

Περισσότερες πιθανότητες κερδίζει η πιθανότητα να δοθεί «χώρος» στην Ελλάδα μέσω της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια,  ώστε εκτός από επενδύσεις να δίνει τη δυνατότητα να διατεθούν κονδύλια και για τη στήριξη των πολιτών απέναντι στις υψηλές τιμές ενέργειας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα υπάρξουν σχετικές αποφάσεις σήμερα ή αύριο. Επίσης, αυτό που ξεκαθαρίζεται από την ελληνική πλευρά είναι ότι σε κάθε περίπτωση τα μέτρα θα είναι προσωρινά και στοχευμένα.

Υπενθυμίζεται ότι μέχρι στιγμής μόνο η χώρα μας έχει λάβει το «πράσινο φως» για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να συμπεριληφθούν μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ελλάδος. Οι νέες επενδύσεις, οι οποίες περιλαμβάνονται και στο προσχέδιο του προϋπολογισμού 2027, αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους, ενώ εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Σημειώνεται ότι οι σχετικές δαπάνες προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι στο Eurogroup της προηγούμενης Πέμπτης πραγματοποιήθηκαν εκτενείς συζητήσεις με εκπροσώπους χωρών με την ελληνική πλευρά να κερδίζει συμμάχους.  Είναι χαρακτηριστικό ότι οι χώρες του Βορρά εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στα αιτήματα για μεγαλύτερη ευελιξία, δυσκολεύοντας την προσπάθεια των χωρών του Νότου να εξασφαλίσουν πρόσθετα περιθώρια δαπανών.

Eξάλλου, ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης αναφερόμενος στο συγκεκριμένο θέμα την προηγούμενη εβδομάδα από το Λουξεμβούργο περιέγραψε την κατάσταση ως μια «δύσκολη εξίσωση» καθώς τα κράτη-μέλη καλούνται να αντιμετωπίσουν δύο παράλληλες προκλήσεις: την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τη διαφύλαξη της αξιοπιστίας των δημοσιονομικών κανόνων.

Φορολόγηση των υπερκερδών

Η Κομισιόν αναμένεται να εξετάσει τη δυνατότητα επιβολής ενός έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών εταιριών, με στόχο την παροχή οικονομικής ενίσχυσης στους πολίτες, αίτημα το οποίο υποστηρίζει η Γερμανία.

Υπενθυμίζεται ότι με επιστολή που εστάλη τους προηγούμενους μήνες, η Γερμανία, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Αυστρία, η Ιταλία και η Πολωνία κάλεσαν την Ε.Ε. να καταθέσει πρόταση για την επιβολή φόρου στα υπερκέρδη, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης. Ο γερμανός μάλιστα υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπειλ, δήλωσε ότι η Γαλλία δεν είναι αντίθετη σε μία τέτοια πρωτοβουλία.

Ερωτώμενος για το συγκεκριμένο ζήτημα ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, μιλώντας χθες στο Ertnews, επανέλαβε ότι παραβιάζουν ανοιχτές θύρες καθώς η κυβέρνηση ήδη δύο φορές κατά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης επέβαλε έκτακτο φόρο στα κέρδη των διυλιστηρίων και άλλη μία φορά στα κέρδη των εταιρειών ηλεκτρικής ενέργειας.

«Το καλοκαίρι, όταν οι Βρυξέλλες και κάποια κόμματα της αντιπολίτευσης έκαναν διακοπές, τα διυλιστήρια είχαν ήδη ξεκινήσει να συμβάλλουν με επιδοτήσεις στη βενζίνη και το ντίζελ. Για τον καταναλωτή αυτό που έχει σημασία είναι το αποτέλεσμα και όχι αν τα χρήματα που έρχονται από φόρους ή από επιδοτήσεις», δήλωσε ο κ. Χατζηδάκης.