Κοινωνική αντιπαροχή: «Ρίχνεται» στη μάχη για την απόκτηση προσιτής στέγης

Στην ενεργοποίηση αδρανών ακινήτων σε Παιανία, Λάρισα, Πύργο και Καλαμάτα προχωρά η κυβέρνηση προκειμένου να αξιοποιηθούν μέσω συμβάσεων Κοινωνικής Αντιπαροχής.

Η ενεργοποίηση της Κοινωνικής Αντιπαροχής έχει ως στόχο την αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών  τα οποία  μένουν ανεκμετάλλευτα και, σε συνεργασία με ιδιώτες, χτίζονται νέα διαμερίσματα τα οποία διατίθεται σε άτομα που έχουν ανάγκη.

Μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας, λιμνάζουσα δημόσια περιουσία του δημοσίου αξιοποιείται από ιδιώτες κατασκευαστές, οι οποίοι θα δημιουργήσουν νέα διαμερίσματα και ως αντάλλαγμα θα κρατούν ένα ποσοστό των νέων κατοικιών, επιστρέφοντας στο δημόσιο τουλάχιστον το 30% αυτών προκειμένου να διατεθεί για κοινωνικές κατοικίες σε νέους, οικογένειες, πολύτεκνους, μονογονεϊκές οικογένειες και νοικοκυριά με άτομα με αναπηρία με τιμή ουσιαστικά χαμηλότερη από τις αντίστοιχες της αγοράς.

Ας δούμε όμως καλύτερα τι είναι η Κοινωνική Αντιπαροχή και τι προβλέπεται για όσους αναλάβουν να χτίσουν αλλά και όσους διαμείνουν στις κατοικίες που θα κατασκευαστούν :

Τι είναι η Κοινωνική Αντιπαροχή;

Η Κοινωνική Αντιπαροχή είναι ένας νέος τρόπος συνεργασίας του κράτους με ιδιώτες για να κατασκευαστούν περισσότερα σπίτια χωρίς να πληρώνει το Δημόσιο. Ο ιδιώτης με δικά του χρήματα χτίζει ή ανακαινίζει αναξιοποίητα δημόσια κτίρια και οικόπεδα που μέχρι σήμερα έμεναν ανεκμετάλλευτα. Από τα νέα διαμερίσματα, τουλάχιστον το 30% μένει στο Δημόσιο και παραχωρούνται με χαμηλό ενοίκιο σε νέους, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά. Τα υπόλοιπα διαμερίσματα διατίθενται και εκείνα στην αγορά προς πώληση, αυξάνοντας ακόμα περισσότερο την προσφορά κατοικιών και ενισχύοντας το οικιστικό απόθεμα.

Από πού προέρχονται οι νέες κατοικίες;

Οι κατοικίες προέρχονται  από δύο “δεξαμενές”:  Από ακίνητα (κτίρια και οικόπεδα) του Δημοσίου που μέχρι σήμερα έμεναν αναξιοποίητα. Παράλληλα, σε συνεργασία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, σε ορισμένα ανενεργά στρατόπεδα, θα χτιστούν σύγχρονες κατοικίες. Το 25% αυτών, θα διατεθούν για τις στεγαστικές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων και το 75% θα αξιοποιείται σε κοινωνικές κατοικίες.

Ποιοι είναι οι δυνητικοί δικαιούχοι κοινωνικών κατοικιών;

Οι δικαιούχοι κοινωνικών κατοικιών,  επιλέγονται από τον ΟΠΕΚΑ, με βάση κοινωνικά κριτήρια όπως το εισόδημα, η περιουσιακή και η οικογενειακή κατάσταση, η ηλικία των τέκνων των δικαιούχων και η τυχόν ύπαρξη ποσοστού αναπηρίας.

Τι σημαίνει κοινωνικό μίσθωμα; Πώς θα προκύπτει; Το ύψος του θα καθορίζεται από τον ιδιώτη ανάδοχο/κατασκευαστή;

Το κοινωνικό μίσθωμα θα είναι αρκετά χαμηλότερο από τα ενοίκια της αγοράς. Καθορίζεται με βάση το εισόδημα του ενοικιαστή, την αξία του ακινήτου ή και τα δύο μαζί, όπως γίνεται σε αντίστοιχα ευρωπαϊκά μοντέλα. Δεν το ορίζει ο κατασκευαστής. Για κάθε συγκρότημα κατοικιών, το μίσθωμα υπολογίζεται λαμβάνοντας υπόψη την αξία γης κάθε περιοχής  αλλά και συγκεκριμένες παραμέτρους που θα οριστούν εκ νέου με Υπουργική Απόφαση.

Ποιος  μεριμνά για τη συντήρηση των κατοικιών;

Η συντήρηση των κατοικιών αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε να διατηρείται η αξία τους και να εξασφαλίζεται η ποιότητα ζωής των ενοίκων. Για τον λόγο αυτό προβλέπεται η δυνατότητα διαχείρισης των κοινωνικών κατοικιών να ανατίθεται σε ιδιώτη, στο πλαίσιο της σύμβασης Κοινωνικής Αντιπαροχής. Στη διαχείριση αυτή, περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες τακτικής συντήρησης και επισκευών, έτσι ώστε το απόθεμα κοινωνικών κατοικιών να παραμένει σε καλή κατάσταση και να μπορεί να επαναδιατεθεί σε νέους δικαιούχους.

Οι κοινωνικές κατοικίες, βρίσκονται σε ξεχωριστές οικοδομές; 

Όχι. Οι κοινωνικές κατοικίες δεν είναι σε ξεχωριστά κτίρια. Βρίσκονται στον οικιστικό ιστό, μαζί με τα διαμερίσματα ιδιωτών που έχουν αγοραστεί ή ενοικιαστεί. Έτσι αποτρέπεται η δημιουργία απομονωμένων περιοχών και εξασφαλίζεται ότι δεν θα υπάρχει καμία διάκριση με τα υπόλοιπα ακίνητα.

Προβλέπεται η δυνατότητα εξαγοράς της κατοικίας;

Ναι. Δίνεται η δυνατότητα εξαγοράς μέρους των κοινωνικών κατοικιών που διατίθενται με μίσθωση μετά από 10 χρόνια («rent to own»). Το βασικό ποσοστό που ανήκει στο Δημόσιο (τουλάχιστον το 30%) θα παραμένει πάντα στην κυριότητά του για χρήση κοινωνικής κατοικίας.

Τι βελτιώσεις υπάρχουν σε σχέση με το νόμο του 2022 για την Κοινωνική Αντιπαροχή;

Οι ιδιώτες έχουν πλέον ισχυρότερο κίνητρο, καθώς αντί να τους δίνεται μόνο η εκμετάλλευση, πλέον μπορούν να αποκτήσουν ποσοστό επί των νέων κατοικιών. Έτσι, οι επενδύσεις γίνονται πιο ελκυστικές και το κίνητρο ισχυρότερο. Το κράτος κρατάει πάντα ποσοστό τουλάχιστον 30% των κατοικιών για κοινωνική χρήση, εξασφαλίζοντας μόνιμο απόθεμα. Ταυτόχρονα, η Κοινωνική

Αντιπαροχή επεκτείνεται, καθώς δεν αφορά πλέον μόνο σε ανέγερση νέων κτιρίων, αλλά και σε ανακαινίσεις ή σε επισκευές ήδη υπαρχόντων. Οι μισθώσεις ορίζονται τουλάχιστον σε 10ετείς, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα εξαγοράς από τους ενοικιαστές. Παράλληλα, σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ανάδοχος μπορεί να αναλάβει και τη διαχείριση των κατοικιών, αλλά μόνο για συγκεκριμένο χρόνο, για να εξασφαλίζεται η σωστή λειτουργία και συντήρησή τους.