Σε ομηρία από τον υψηλό πληθωρισμό – Επιταχύνεται η μετακύλιση των αυξήσεων στο ράφι

Με σαφή ένδειξη επιτάχυνσης των πληθωριστικών πιέσεων εισέρχεται η αγορά στο δεύτερο τρίμηνο του έτους.

Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τον Απρίλιο αποτυπώνουν, πέρα από την ένταση των ανατιμήσεων στα τρόφιμα, και τη δυναμική προοπτική περαιτέρω κλιμάκωσης τους επόμενους μήνες.

Ο δείκτης στην κατηγορία «Τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά» ενισχύθηκε κατά 4,4% σε ετήσια βάση, λειτουργώντας ως βασικός μοχλός για τον γενικό πληθωρισμό, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 5,4%. Η ανάλυση των επιμέρους κατηγοριών επιβεβαιώνει ότι οι πιέσεις έχουν περάσει στον σκληρό πυρήνα της αγοράς, με τα νωπά προϊόντα και τα βασικά είδη διατροφής να καταγράφουν διψήφια ποσοστά αύξησης, περιορίζοντας τα περιθώρια απορρόφησης από την πλευρά των επιχειρήσεων.

Η σύγκριση με την Ευρωζώνη αναδεικνύει μια αισθητή διαφορά, καθώς τον Απρίλιο ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην κατηγορία «Τρόφιμα, αλκοόλ και καπνός» στην Ελλάδα ανήλθε στο 4,1%, έναντι μόλις 2,5% στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η διαφορά αυτή εδράζεται κυρίως στο ενεργειακό κόστος, με τον σχετικό δείκτη στη χώρα μας να διαμορφώνεται στο 21,9%, έναντι 10,9% στην Ευρώπη, επιβαρύνοντας δυσανάλογα την εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα.

Η διαμόρφωση των τελικών τιμών επηρεάζεται άμεσα από τις συνθήκες στην πρωτογενή παραγωγή, όπου οι πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν ισχυρές. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Φεβρουαρίου 2026, ο Δείκτης Τιμών Εισροών στη Γεωργία και Κτηνοτροφία διατήρησε την ανοδική του τροχιά, ενσωματώνοντας το αυξημένο κόστος σε ενέργεια και κρίσιμες πρώτες ύλες όπως τα λιπάσματα. Παράλληλα, ο Δείκτης Εκροών (τιμές παραγωγού) κατέγραψε ετήσια αύξηση 4,0%, με τα ζωικά προϊόντα να ενισχύονται κατά 5,0%, αντανακλώντας τη γενικότερη τάση αναπροσαρμογών στον κλάδο.

Από το «χωράφι»

Οι ανατιμήσεις από το «χωράφι» δεν εμφανίζονται ακαριαία στην κατανάλωση, αλλά μετακυλίονται με μια χρονική υστέρηση ενός έως δύο μηνών. Αυτό εξηγεί γιατί οι υψηλές τιμές παραγωγού του Φεβρουαρίου τροφοδότησαν το πληθωριστικό κύμα τον Απρίλιο.

Πέρα από την πρωτογενή παραγωγή, η μεταποιητική βιομηχανία αντιμετωπίζει πρωτοφανείς πιέσεις από το κόστος των υλικών συσκευασίας και των logistics. Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι οι τιμές σε πολυμερή, πλαστικά και χημικά καταγράφουν αυξήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις προσεγγίζουν το 50%. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα πρώτων υλών και η αδυναμία σταθερής τροφοδοσίας, με συχνές επικλήσεις ανωτέρας βίας από διεθνείς προμηθευτές, αυξάνουν το λειτουργικό ρίσκο και υπονομεύουν τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό. Στο περιβάλλον αυτό, η εξασφάλιση αποθεμάτων αναδεικνύεται σε βασική στρατηγική άμυνας, η οποία όμως συνεπάγεται υψηλότερο κόστος δέσμευσης κεφαλαίων.

Μέχρι σήμερα, η σχετική συγκράτηση των τελικών τιμών αποδίδεται από την αγορά κυρίως στην αξιοποίηση παλαιότερων αποθεμάτων που είχαν αγοραστεί με ευνοϊκότερους όρους. Καθώς αυτά εξαντλούνται, η αγορά προεξοφλεί μια πιο «συμπυκνωμένη» και συγχρονισμένη προσαρμογή. Οι πρώτες εκτιμήσεις της βιομηχανίας τοποθετούν τις νέες αυξήσεις σε εύρος 3%-7% σε βασικές κατηγορίες εντός του επόμενου τριμήνου.

FAO: Έρχονται νέες ανατιμήσεις στα είδη διατροφής

Στο υψηλότερο επίπεδο σε διάρκεια τουλάχιστον τριών ετών εκτινάχθηκαν οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν διατάραξε τις εφοδιαστικές αλυσίδες, αυξάνοντας το ενδεχόμενο για ακόμα μεγαλύτερους λογαριασμούς για τους καταναλωτές.

Η άνοδος είναι το πρώτο σημάδι ότι ο πληθωρισμός τροφίμων αναμένεται να αυξηθεί, μολονότι το Ιράν εξετάζει την πρόταση των ΗΠΑ για λήξη του πολέμου.

Ο δείκτης τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) ανέβηκε κατά 1,6% τον Απρίλιο σε σύγκριση με τον αμέσως προηγούμενο μήνα ιδίως λόγω της αύξησης στα φυτικά έλαια, το κρέας και τα δημητριακά. Σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2025, η αύξηση είναι της τάξης του 2,5%. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει διαταράξει τις ροές αγαθών που είναι αναγκαία για τις καλλιέργειες, όπως το ντίζελ και τα λιπάσματα, με αποτέλεσμα να ανεβαίνουν οι τιμές. Η εκτίναξη του κόστους του πετρελαίου έδωσε ώθηση στη ζήτηση για βιοκαύσιμα, με τον δείκτη φυτικών ελαίων να ανεβαίνει στο 5,9% από τον Μάρτιο, στο υψηλότερο σημείο από τον Ιούλιο του 2022.

Η άνοδος του δείκτη, που παρακολουθεί τα δημητριακά, τη ζάχαρη, το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα φυτικά έλαια, σημειώνεται για τρίτο διαδοχικό μήνα. Τον Φεβρουάριο επρόκειτο για την πρώτη αύξηση που είχε καταγραφεί ύστερα από πέντε μήνες.

Ο δείκτης που παρακολουθεί συγκεκριμένα το κρέας ανέβηκε κατά 1,2%, σε ιστορικό υψηλό, ενώ ο δείκτης των δημητριακών κατά 0,8%, λόγω ανησυχιών για το κλίμα και εξαιτίας των προσδοκιών για μειωμένες σοδειές σίτου το 2026, δεδομένου ότι πολλοί γεωργοί σκέφτονται να περιορίσουν όσες καλλιέργειες απαιτούν πολύ λίπασμα.