Σούπερ μάρκετ: Τι δείχνει το «κρας τεστ» τιμών στην Ελλάδα και σε 8 άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Χαμηλότερες είναι οι τιμές του τυπικού καλαθιού ενός νοικοκυριού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ σε σχέση με τη Γαλλία, τη Μ. Βρετανία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Γερμανία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ).

Τα στοιχεία προέρχονται από έρευνα σύγκρισης τιμών, τα οποία βασίζονται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών σε κάθε χώρα, αλλά και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σούπερ μάρκετ, για ένα τυπικό καλάθι προϊόντων του νοικοκυριού του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων στην Ελλάδα τον Αύγουστο 2026 και αντίστοιχα στις υπόλοιπες οκτώ χώρες που προαναφέρθηκαν. Η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει σε κάθε χώρα.

Τι πληρώνουν οι καταναλωτές στην Ελλάδα και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Συγκεκριμένα συγκρίθηκαν οι τιμές σε συνολικά 40 κατηγορίες προϊόντων. Αυτές οι υποκατηγορίες προϊόντων εξετάζονται από ένα σημαντικό δείγμα πάνω από 6.000 τιμών προϊόντων και 48 διαφορετικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ στις εννέα ευρωπαϊκές χώρες συνολικά για να υπολογιστούν οι μέσες τιμές, με δειγματοληψίες από έγκυρα site σύγκρισης τιμών σε Ελλάδα και εξωτερικό, αλλά και από αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τελικές τιμές τόσο επώνυμών προϊόντων, όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας σε κάθε χώρα. Όπως διευκρινίζει το Ινστιτούτο, οι τιμές αφορούν μόνο αλυσίδες σούπερ μάρκετ και όχι άλλα σημεία πώλησης.

Η σύγκριση των μέσων τιμών των καλαθιών (πίνακας 1) δείχνει ότι και οι υπόλοιπες χώρες έχουν σημαντικά ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα, 29% η Γερμανία, 28% η Γαλλία, 28% το Ηνωμένο Βασίλειο, 12% η Ιταλία, 12% η Ισπανία, 16% η Ρουμανία, 3% η Πορτογαλία και 15% η Βουλγαρία.

Ο «παράγοντας» ΦΠΑ

Η εικόνα των αποτελεσμάτων αλλάζει σημαντικά όταν αφαιρέσουμε τον αναλογούντα ΦΠΑ ανά χώρα για να γίνουν αντιληπτές οι πραγματικές τιμές των προϊόντων σούπερ μάρκετ.

Η σύγκριση των καλαθιών σε αυτή την περίπτωση (Σχήμα 1 και Πίνακας 1) δείχνει ότι οι άλλες χώρες έχουν πιο ακριβό μέσο καλάθι από την Ελλάδα: η Γερμανία κατά 35%, η Γαλλία κατά 36%, το Ηνωμένο Βασίλειο κατά 37%, η Ιταλία κατά 19%, η Ισπανία κατά 21% η Πορτογαλία κατά 6%, η Ρουμανία κατά 22% και η Βουλγαρία κατά 11%. Αυτό είναι αποτέλεσμα της διαφοράς που έχει ο χαμηλός ΦΠΑ ανά χώρα (πρόκειται για τον ΦΠΑ που αναφέρεται σε τρόφιμα και ποτά). Στην Ελλάδα αυτός ο ΦΠΑ είναι 13%. Ο ΦΠΑ είναι σημαντικά υψηλότερος από το Ηνωμένο Βασίλειο (0% ή 5%) και τη Γαλλία (10% και 5,5%), την Ισπανία (10% και 4%), την Πορτογαλία (13% και 6%), την Ιταλία (10% και 4%), την Γερμανία (7%) και την Ρουμανία (11% και 5%), αλλά και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ.

Όπως τονίζει το ΙΕΛΚΑ, η βασική διαφορά είναι ότι τρόφιμα που στην Ελλάδα υπάγονται ακόμα και στον μεσαίο συντελεστή ΦΠΑ με 13%, στις υπόλοιπες χώρες υπάγονται στον χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ, ο οποίος είναι και χαμηλότερος του ελληνικού με 6%, 5,5%, 4% ή ακόμα και 0%. Ελάχιστα προϊόντα βρίσκονται στον χαμηλό ΦΠΑ στην Ελλάδα και στον υψηλό στις άλλες χώρες (π.χ. μωρομάντηλα). Η μόνη χώρα με πιο επιβαρυντικό ΦΠΑ είναι η Βουλγαρία, η οποία έχει σε όλα τα είδη 20% ΦΠΑ.

Η Ελλάδα καταγράφει τη 2η υψηλότερη επιβάρυνση από τον ΦΠΑ ανάμεσα στις εξεταζόμενες χώρες

Το Ινστιτούτο διευκρινίζει ότι η επίδραση ειδικών φόρων κατανάλωσης (π.χ. καφές) δεν είναι δυνατόν να συνυπολογιστεί στα παραπάνω στοιχεία. Όπως φαίνεται και στον ακόλουθο πίνακα 2, η Ελλάδα καταγράφει με διαφορά τον δεύτερο υψηλότερο μέσο συντελεστή ΦΠΑ για το καλάθι των 40 κατηγοριών ανάμεσα στις 10 χώρες με 15,7%, ενώ η Ισπανία τον χαμηλότερο με 7,0% (με πολλά προϊόντα στον χαμηλό συντελεστή), και τις περισσότερες χώρες να κινούνται στην περιοχή του 9-10%.

Ακολουθούν οι συντελεστές ΦΠΑ στις συγκρινόμενες χώρες:

Όπως επισημαίνεται επίσης από το ΙΕΛΚΑ, οι παράγοντες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν συγκρίνονται τιμές ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες είναι:

• Το ύψος των συντελεστών ΦΠΑ σε κάθε χώρα

• Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης σε κάθε χώρα

• Το ύψος της φορολογίας σε κάθε χώρα

• Η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή σε κάθε χώρα

• Οι καταναλωτικές συνήθειες σε κάθε χώρα (π.χ. η τάση για συσκευασμένα ή μη προϊόντα, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας κλπ)

• Οι καιρικές συνθήκες και οι φυσικές καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής

• Το κόστος ενέργειας

• Το κόστος καυσίμων και γενικά μεταφορών

• Το μισθολογικό-εργασιακό κόστος

• Η απόσταση της χώρας από τα παραγωγικά κέντρα της κεντρικής Ευρώπης και τα αντίστοιχα κόστη

• Η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας της κάθε χώρας (π.χ. οδικό δίκτυο, νησιά κλπ)

• Το μέγεθος της αγοράς, η αγοραστική δύναμη-δυνατότητα και αντίστοιχες οικονομίες κλίμακας στις προμήθειες των προϊόντων

• Η αναλογία ανάμεσα στο οργανωμένο λιανεμπόριο και τα μικρά εξειδικευμένα σημεία πώλησης

• Το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών σε σχέση με τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες παρασκευής τους

• Τα διάφορα κόστη παραγωγής (ενέργεια, πρώτες ύλες, μισθολογικό κόστος, χρηματοοικονομικό κόστος, γραφειοκρατία)

• Η παραγωγικότητα της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου σε κάθε χώρα

• Η εποχικότητα της ζήτησης και της προσφοράς (π.χ. λόγω τουρισμού ή καιρικών συνθηκών).