Η ελληνική οικονομία διατηρεί την ανοδική της πορεία, επιδεικνύοντας ιδιαίτερη ανθεκτικότητα έναντι των εξωτερικών προκλήσεων. Από την πλευρά της δαπάνης, το πραγματικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση το πρώτο εξάμηνο του έτους, με ρυθμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Η οικονομική μεγέθυνση στηρίχθηκε στην εγχώρια ζήτηση, δηλαδή τις επενδύσεις και την ιδιωτική και δημόσια κατανάλωση. Από την πλευρά της παραγωγής, η πραγματική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) αυξήθηκε κατά 1,6% σε ετήσια βάση, στηριζόμενη στη βιομηχανία, τις κατασκευές και στην πλειονότητα των κλάδων των υπηρεσιών.
Σύμφωνα με το νέο δελτίο οικονομικών εξελίξεων του Economic Research της Alpha Bank, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) παραμένουν βασικό δομικό στοιχείο του παραγωγικού ιστού της χώρας. Αντιπροσωπεύουν το 99,9% των επιχειρήσεων, το 84,6% της απασχόλησης και το 58,3% της προστιθέμενης αξίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 2025 στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν 97 ΜμΕ ανά 1.000 κατοίκους έναντι 75 ΜμΕ του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27). Οι ελληνικές ΜμΕ παρουσιάζουν ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική τα τελευταία έτη, επιτυγχάνοντας υψηλούς ρυθμούς αύξησης τόσο σε όρους απασχόλησης όσο και προστιθέμενης αξίας. Καθοριστική είναι η συμβολή των πολύ μικρών επιχειρήσεων, με λιγότερους από 10 εργαζομένους, οι οποίες εμφανίζουν διψήφιους ρυθμούς αύξησης της προστιθέμενης αξίας από το 2023. Οι επιδόσεις αυτές των ΜμΕ στηρίχθηκαν, μεταξύ άλλων, στην ισχυρή ανάκαμψη της εγχώριας και εξωτερικής ζήτησης μετά την πανδημία, στις αυξημένες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις με αρωγούς τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα, καθώς και ένα πλέγμα φορολογικών και ασφαλιστικών παρεμβάσεων. Ιδιαίτερη ήταν η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), το οποίο λειτούργησε ως βασικός μηχανισμός χρηματοδότησης επενδύσεων και μετασχηματισμού των ελληνικών ΜμΕ. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, οι συνολικές εγκεκριμένες επιχορηγήσεις προς τις ΜμΕ ανήλθαν σε Ευρώ 1,61 δισ., καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα αναγκών (π.χ. ψηφιακός μετασχηματισμός, πράσινη μετάβαση, έρευνα και καινοτομία). Επιπρόσθετα, οι δανειακές συμβάσεις ΜμΕ ανήλθαν σε 489 με συνολικό προϋπολογισμό Ευρώ 5,6 δισ.
Ο συνδυασμός των ανωτέρω παραγόντων αναμένεται να στηρίξει και φέτος τη δυναμική των ΜμΕ. Σύμφωνα με προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η απασχόληση στις ΜμΕ αναμένεται να αυξηθεί κατά 4,1% το 2026, ενώ η προστιθέμενη αξία (αποπληθωρισμένη) κατά 6,5%. Για ακόμα ένα έτος καθοριστική αναμένεται η συμβολή των πολύ μικρών επιχειρήσεων, με την άνοδο της απασχόλησης να εκτιμάται σε 7,6% καταγράφοντας τον υψηλότερο ρυθμό αύξησης μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ-27, ενώ η προστιθέμενη αξία εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί κατά 13,2%, η δεύτερη υψηλότερη επίδοση μετά την αντίστοιχη της Τσεχίας.
Παρά τις ιδιαίτερα θετικές επιδόσεις των τελευταίων ετών, οι ΜμΕ βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές προκλήσεις. Η ολοκλήρωση του ΤΑΑ περιορίζει μια σημαντική πηγή επενδυτικής στήριξης, ενώ η αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα και η μεταβλητότητα των τιμών ενέργειας επιβαρύνει το λειτουργικό κόστος.
Επιπρόσθετα, η ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω του τεχνολογικού και ψηφιακού μετασχηματισμού παραμένει κρίσιμη για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς τους. Τέλος, παράγοντες όπως η αύξηση του μέσου μεγέθους των επιχειρήσεων, η ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης και η κατάρτιση ολοκληρωμένων επιχειρησιακών σχεδίων δύνανται να βελτιώσουν περαιτέρω την πρόσβαση των ΜμΕ σε πηγές χρηματοδότησης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον και ενόψει της ολοκλήρωσης του ΤΑΑ η επίδραση του οποίου αναμένεται να συνεχιστεί μεσοπρόθεσμα, το πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης επιχειρεί να διατηρήσει τη δυναμική των ΜμΕ και να ενισχύσει την ανθεκτικότητά τους. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν μέτρα που στοχεύουν στη βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση, στη μείωση του φορολογικού βάρους, στην ενθάρρυνση των επενδύσεων και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων μέσω της μείωσης του λειτουργικού τους κόστους, όπως:
- Τη δημιουργία δύο νέων προγραμμάτων στήριξης ΜμΕ μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας ύψους Ευρώ 1,5 δισ. για χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων και κάλυψη αναγκών ρευστότητας,
την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος στη Θεσσαλονίκη και την Περιφέρεια από το 2027 και στην Αττική από το 2029, - τη σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου νομικών προσώπων κατά 5% ετησίως, αρχής γενομένης από το φορολογικό έτος 2028, μέχρι να φτάσει στο 50% (από 80% σήμερα),
- τη στήριξη ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών μέσω απαλλαγής από προσαυξήσεις κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος (για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες), μείωσης προκαταβολής φόρου ατομικών επιχειρήσεων και μηδενισμού του φορολογικού συντελεστή για κατά κύριο επάγγελμα αγρότες έως του ποσού των Ευρώ 20 χιλ.,
- τη θέσπιση επιταχυνόμενων αποσβέσεων (σε 6 αντί 10 έτη) για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό που θα πραγματοποιηθούν από το 2027 και εφεξής,
- την αύξηση του εθνικού και συγχρηματοδοτούμενου Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ),
- την αύξηση του ανώτατου ύψους επιστροφής επενδυτικού R&D Clawback (από Ευρώ 150 εκατ. σε
Ευρώ 200 εκατ.) για τα επενδυτικά σχέδια που θα εγκριθούν τη διετία 2026-2027 και
το νέο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης πολύ μικρών επιχειρήσεων (ύψους Ευρώ 395 εκατ.) από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο για 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, που θα συμβάλει στη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
