Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve), Κέβιν Γουόρς, έδωσε γρήγορα το δικό του στίγμα στη θέση αυτή αυτή την εβδομάδα, σε μια πρώτη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής που οδήγησε σε μια επιστροφή σε ένα πιο “απλοποιημένο” μοντέλο κεντρικής τράπεζας, τύπου δεκαετίας του 1990, πριν οι κρίσεις του 21ου αιώνα φέρουν τη Fed στο επίκεντρο της οικονομικής διαχείρισης και μετατρέψουν τον επικεφαλής της σε έναν είδος “ψυχολογικού στηρίγματος” τόσο για τη Wall Street όσο και για την πραγματική οικονομία.
Το ερώτημα τώρα είναι αν ο περιορισμένος ρόλος που επιδιώκει για τη Fed —και ουσιαστικά και για τον ίδιο— μπορεί να λειτουργήσει σε έναν κόσμο που έχει γίνει πιο πολύπλοκος, με πιο έντονο και πολωμένο πληροφοριακό περιβάλλον, και με τις αγορές να έχουν συνηθίσει σε συνεχή επικοινωνία από τους κορυφαίους υπεύθυνους πολιτικής, όπως μεταδίδει το Reuters.
Είτε το επιδίωξε είτε όχι, η έμφαση του Γουόρς στον πληθωρισμό στη συνέντευξη Τύπου της Τετάρτης, χωρίς πιο λεπτομερή ανάλυση για το πότε θα μπορούσε να υπάρξει αύξηση επιτοκίων, οδήγησε τους επενδυτές στο συμπέρασμα ότι μια αύξηση έρχεται σύντομα, με αποτέλεσμα να αρχίσουν να ανεβαίνουν οι αποδόσεις των ομολόγων.
Η αντίδραση της αγοράς “ενισχύθηκε σημαντικά από τη συνέντευξη Τύπου του Γουόρς, η οποία συνδύασε μια “σκληρή” έμφαση στην ανάγκη σταθερότητας τιμών με πλήρη απουσία ανάλυσης για τη στρατηγική ή τον τρόπο αντίδρασης της Fed”, έγραψε ο Krishna Guha, πρώην ανώτατο στέλεχος επικοινωνίας της Fed της Νέας Υόρκης και σήμερα αντιπρόεδρος της Evercore ISI. “Η συζήτηση για τη στρατηγική και τον τρόπο αντίδρασης βοηθά σε πιο αποτελεσματική νομισματική πολιτική”, πρόσθεσε.
Η Fed, στην πρώτη συνεδρίαση του Γουόρς, διατήρησε τα επιτόκια αμετάβλητα στο εύρος 3,50%–3,75%, όπου βρίσκονται από τον Δεκέμβριο, σε μια λιτή ανακοίνωση που θύμιζε τις ανακοινώσεις της δεκαετίας του 1990 υπό τον τότε πρόεδρο Alan Greenspan, ο οποίος ήταν γνωστός για τη συγκρατημένη επικοινωνία του. Από τότε, η τάση είναι η Fed να επικοινωνεί πιο ανοιχτά με το κοινό, ενώ το “dot plot” των προβλέψεων που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη έδειξε αυτό που ο Γουόρς δεν ήθελε να τονίσει: ότι αρκετοί αξιωματούχοι βλέπουν πιθανές αυξήσεις επιτοκίων μέσα στη χρονιά.
Νέα ερωτήματα
Οι λιτές ανακοινώσεις δεν σημαίνουν απαραίτητα και ξεκάθαρες ανακοινώσεις, και αρκετές από τις αλλαγές δημιούργησαν περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα απάντησαν σχετικά με τη νέα εποχή της Fed.
Αντί για τη απλή διατύπωση ότι “ο πληθωρισμός είναι αυξημένος”, που χρησιμοποιούσε ο πρώην πρόεδρος Τζερόμ Πάουελ, η πρώτη ανακοίνωση υπό τον Γουόρς ήταν υπό όρους, λέγοντας ότι ο πληθωρισμός είναι αυξημένος “σε σχέση με τον στόχο της Επιτροπής για 2%”. Αυτή η διατύπωση θα μπορούσε να σημαίνει ότι ο πληθωρισμός δεν θεωρείται υπερβολικός με απόλυτους όρους. Ο Γουόρς, ενώ επαναβεβαίωσε τον στόχο του 2%, έχει επίσης δηλώσει ότι οι δεκαδικές λεπτομέρειες δεν έχουν μεγάλη σημασία, υπονοώντας κάποια ανοχή σε πληθωρισμό κοντά στον στόχο.
Αντί να περιγράφει απλώς την αύξηση της απασχόλησης —χαμηλή στις αρχές του έτους αλλά ισχυρότερη πρόσφατα— η νέα ανακοίνωση χρησιμοποιεί και πάλι συγκριτική γλώσσα, λέγοντας ότι η αύξηση της απασχόλησης έχει “συμβαδίσει με το εργατικό δυναμικό”. Αυτή η διατύπωση φαίνεται να αποφεύγει την “περίπλοκη” ισορροπία που έβλεπε η Fed υπό τον Πάουελ, καθώς προσπαθούσε να κατανοήσει πώς οι περιορισμοί στη μετανάστευση από την κυβέρνηση Τραμπ είχαν αλλάξει τον αριθμό των θέσεων εργασίας που απαιτούνται για να παραμείνει σταθερή η ανεργία. Ο Γουόρς δεν μπήκε σε αυτή τη συζήτηση.
Για τη συνολική οικονομική ανάπτυξη, η ανακοίνωση έδωσε έμφαση σε στοιχεία που ο Γουόρς θεωρεί σημαντικά για το μέλλον και που βρίσκονται σε άνθηση —την παραγωγικότητα και τις επενδύσεις κεφαλαίου— χωρίς να αναφέρει όλα τα στοιχεία του ΑΕΠ, όπως την κατανάλωση (και τη δύσκολη συζήτηση για τον “Κ-σχηματισμό” της ανάπτυξης που ευνοεί τους πλούσιους), τις καθαρές εξαγωγές (και τη συζήτηση για τους δασμούς) και τις δημόσιες δαπάνες (και τη συζήτηση για το χρέος).
Η εκτίμηση των σχετικών κινδύνων για τους στόχους της Fed στον πληθωρισμό και την απασχόληση αφαιρέθηκε εντελώς, και αντικαταστάθηκε από μια τελική, κατηγορηματική δήλωση: “Η επιτροπή θα επιτύχει τη σταθερότητα των τιμών”.
“Η ανακοίνωση ήταν δώρο” για τον νέο πρόεδρο της Fed, καθώς ενσωμάτωνε τις προτεραιότητές του —με έμφαση στον πληθωρισμό— σε ένα έγγραφο που εγκρίθηκε ομόφωνα από την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς για πρώτη φορά εδώ και έναν χρόνο, είπε η Diane Swonk, επικεφαλής οικονομολόγος της KPMG US.
Τα επόμενα βήματα
Το αν αυτό το νέο ύφος είναι βιώσιμο θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως η αντίδραση των αγορών με την πάροδο του χρόνου και, ίσως ακόμη περισσότερο, από το πώς θα εξελιχθεί ο κόσμος, καθώς οι ηγέτες της Fed συχνά διαπιστώνουν ότι οι σταθερές “θεμελιώδεις αρχές” χάνουν τη δύναμή τους σε περιόδους κρίσης.
Ομοίως, ο Γουόρς ανακοίνωσε πέντε ομάδες εργασίας με στόχο τη μεταρρύθμιση της Fed, με το ερώτημα να παραμένει αν αυτές “θα αποτελέσουν φορείς αλλαγής καθεστώτος ή απλώς ακόμη επιτροπές που θα ανακυκλώσουν παλιές συζητήσεις”, έγραψε ο επικεφαλής οικονομολόγος της JPMorgan, Michael Feroli, σημειώνοντας ότι η μεταρρύθμιση της επικοινωνίας είχε συζητηθεί και πέρυσι, αλλά κατέληξε σε αδιέξοδο παρά την υψηλού επιπέδου ανάλυση από τον πρώην πρόεδρο Μπεν Μπερνάνκι και το έντονο ενδιαφέρον του Πάουελ.
Μετά από περισσότερο από μια δεκαετία έντονης κριτικής προς τη Fed, ο Γουόρς πιθανότατα έπρεπε να προχωρήσει σε κάποιου είδους δράση, αφού είχε υποσχεθεί ότι θα “έβαζε τα πράγματα σε τάξη”.
Πρώην διοικητής υπό τον Μπερνάνκι, αποχώρησε το 2011 εν μέρει λόγω της διαφωνίας του με τις συνεχιζόμενες αγορές ομολόγων από τη Fed μετά την κρίση του 2007–2009. Τρεις από τις ομάδες εργασίας του αφορούν ζητήματα —την επικοινωνία, τον ισολογισμό της Fed και το πλαίσιο για τον πληθωρισμό— τα οποία άλλαξαν δραματικά ως αποτέλεσμα της βαθιάς ύφεσης, της αργής ανάπτυξης που ακολούθησε και της αυξανόμενης πολιτικής παράλυσης στην Ουάσινγκτον που έκανε τη Fed τον βασικό παίκτη της οικονομικής πολιτικής.
Η πανδημία COVID-19 διεύρυνε ακόμη περισσότερο τον ρόλο της, με ένα πρόγραμμα πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων για τη στήριξη της οικονομίας, και με τον Πάουελ να βρίσκεται στο επίκεντρο, δίνοντας συνεντεύξεις σε prime time για να καθησυχάσει τα νοικοκυριά και τις αγορές.
Προτείνοντας ότι όλα αυτά θα μπορούσαν να περιοριστούν, ο Γουόρς δεν “πολεμά απλώς παλιά φαντάσματα”. Οι δύο άλλες ομάδες εργασίας του, για την παραγωγικότητα και τη χρήση εναλλακτικών δεδομένων σε πραγματικό χρόνο στη χάραξη πολιτικής, αφορούν ζητήματα με τα οποία ήδη ασχολούνται πολλοί στη Fed και για τα οποία το ερευνητικό προσωπικό δηλώνει ότι θα καλωσόριζε περαιτέρω διερεύνηση.
“Υπάρχουν τόσα πολλά δεδομένα που κυκλοφορούν στον κόσμο και τόση ικανότητα επεξεργασίας τους, ώστε πρέπει να υπάρχουν πράγματα που μπορούμε να μάθουμε”, είπε η διευθύντρια ερευνών της Fed της Ατλάντα, Paula Tkac, σε συνέντευξη στα μέσα Μαΐου, καθώς ο Γουόρς ετοιμαζόταν να αναλάβει. Η πρόκληση με τις νέες μεθόδους —με τις οποίες οι ερευνητές της Fed ήρθαν σε επαφή ιδιαίτερα κατά την πανδημία, όταν ορισμένα πολλά υποσχόμενα νέα δεδομένα αποδείχθηκαν λιγότερο χρήσιμα με την πάροδο του χρόνου— είναι “να κατανοήσουμε πώς εντάσσονται στο σύνολο των μετρήσεων που χρησιμοποιούμε εδώ και πολύ καιρό”.
